Recent Posts

Recent Posts

ARTICLE Postural Integration. Jack Painter, Ph.D. (1985)


Dr. Jack W. Painter, Ph. D.

download the article in UK English here

In German

in Italian

                                       En Español

                                    in French

                                    in Dutch 

  • Releasing Outside and Inside
  • Charging and Discharging
  • Accepting And Understanding

It seems that most of us want to change, that we want to be more relaxed, healthier, more alive. But here lies the basic problem of human transformation. Although we say we want a different kind of life -- and may even be involved in many projects for improving ourselves -- there is a part of us which stubbornly resists any fundamental redirecting of our lives. This part of us, which refuses to let go, is our armor. We call it armor because it is that aspect of us which being afraid of possible pain and confusion, hardens and desensitizes our bodies and keeps our feelings and thought in careful control.Our armor is all those well-developed postures for dealing with life --rigid neck, held-in belly, fat, rubbery waist. It is all those guarded feelings -- covered up sadness, held back anger, paralyzing fear. It is those often unstated but controlling beliefs -- if I try I'll be successful; if I am kind to you you should be kind to me. Reflect upon your own behavior. Notice the little tricks for getting through the day; how you get yourself going in the mornings, how you keep high but not in indulging in negative thoughts, how you put your best foot forward when you want to impress people. A large part of this behavior becomes second nature to us, set in motion unconsciously, and works well for us up to a point as it protects us from pain and confusion. However, this habits also limit us and in the due course of time form a rigid structure which then inhibits our spontaneity.

One of the main difficulties in changing ourselves is that this armor is largely unconscious but remains in control even as we try to modify a part of us. Each time we attempt to change our lives, we are in fact, using our already developed (and unconscious) postures and attitudes to deal with our problems. For example, if you over-arch your lower back, creating severe back aches, you might try to find a relief by doing yoga exercises. But you would probably concentrate on exercises which are easiest to execute and which at the moment feel good, such as arching your back even further into a fish or cobra position. In the long run such postures will simply increase your body imbalance and create more pain. Here an unconscious attitude is driving you to find relief, but in a way which reinforces the old body position. Even if you are very disciplined and work with yoga positions which flatten your back, you will, through the attitude you carry throughout your body, simply transfer the tension and imbalance to another part of your body. In flattening out your back, you may round your shoulders and over contract the muscles in your chest.

Or take another example. If you are very hard on the outside of your body, you may welcome very deep relaxing massage. You might through frequent and thorough manipulation of this hard exterior begin to soften --soften that is, on the outside. Much of this outer tension would simply shift to deeper layers of muscle and tissue. You still have a restrictive armor, only now it has been internalized. The tensions of the body are clearly inseparable from one another, and are part of our overall posture and habits. Work on any part of the body which does not also release the whole structure, the habitual attitude being our posture, is not transformation but simply a rearrangement of our problems.

But how can we affect our basic habits, our underlying structure? We may be tempted to consider our fundamental emotional and mental attitudes as a key to changing ourselves, but even when we go further and deal with the emotions and thoughts which are connected with our physical pains and imbalances, we encounter again a subtle evasiveness. Whenever I say that I am willing to explore every part of my body and deal with my thoughts and feeling as well I may actually be using an unconscious part of my armor. Here there can be a hidden, implicit message: "I try, but nothing ever works for me" -- a message which manipulates my body and mind even when I believe I am releasing both. In all our deliberate behavior there are such fundamental unconscious emotional and mental attitudes which have developed along with our physical postures and which govern our well intentioned efforts to improve our lives.

You may ask at this point: what kind of approach, what kind of process can help against such deeply ingrained unconscious defenses? I have found in working with myself and with others that what we need is a way of dealing with the entire self, the unity of every part of our body, the outside together with the inside, the unity of our bodies with our minds. As we change old, rigid body postures, we need at the same time, also to change the accompanying rigid feelings and thought processes; or if we release blocked emotions and ideas we need to free simultaneously the muscles and tissues for new, more flexible movements.

I want to share with you a method I have developed over fifteen years of experimentation of work. It is a type of "body-work" -- that is a method which works directly with the muscles, the positions, the postures, and movements of the body -- but bodywork which is not work on these physical aspects of the self but which also is direct work with the emotional and mental attitudes expressed by these physical activities. I call this method or process -- Postural Integration.

If you are unfamiliar with Postural Integration as a way of working towards transformation of the whole person, you might be surprised when visiting a session. There you might find a practitioner hovering over an individual, bearing down with hands, fingers, or elbows, while the person sighs, moans, or even screams and kicks. You might see the practitioner working very gently: rocking, cradling and caressing the individual, encouraging deep breathing, or perhaps entering into a dialogue to clarify feelings and ideas. What sense could you make of all this ? It could appear to be a cult, ritual, or even perversion. But when we recognize that we resist change at both the level of body and level of mind, we can begin to understand the need for diverse strategies for transforming both.

Postural Integration is a bodywork in which the practitioner uses fingers, fists, and elbows to grip, twist, and shift layers of tissue and to reorganize the muscular system. This process is not bodywork in the sense that the body is being treated separately from emotion and mind, but is bodywork only in as much as the body is a tangible, immediately available shape or form for body and mind. The extraordinary power of Postural Integration lies in the willingness of client and practitioner to work with the client on many levels at the same time. As I encounter the body with my hands, loosening the deep muscular tensions, I look into my clients eyes. And as I apply pressure, I ask that person to share through sound, movement and words what is happening -- what is sensed -- felt and thought. By maintaining this contact, this open sharing, the practitioner can be flexible enough to change the emphasis of the work to meet the changing demands of the whole person. The practitioner and client together, now work with tissue, now with words, now with sounds -- all the time recognizing the physical, emotional, and cognitive unity of the process.

But surely considering our resistance, fundamental change of the self involves more than this momentary sharing, no matter how unified emotionally and physically. Indeed, Postural Integration is not just a momentary release. It is a systematic plan to deal with the entire self, a process in which we are guided by the practitioner, step by step, to rediscover our wholeness, our health, flexibility and spontaneity. The practitioners and the trainers of Postural Integration have discovered in more than twelve years of experience -- experimentation, observation and sharing -- that in the process of unifying ourselves it is especially important that

  1.   we work with the different layers of bodymind, the outside structures and emotions as well as the deep inner musculature and its accompanying feelings;
  2.   we balance and regulate our level of available energy so that we are not stuck in a pattern of being weak and undernourished, or being explosive and overexcited
  3. we assimilate and understand the changes we are experiencing, realizing that we can accept our old selves and yet be free for new experience.

Releasing Outside and Inside

Our development is a history of learned responses, many of which we turn into rigid habits for protecting us against pain, but which also prevent us from being complete and spontaneous. The earliest of these habits form the core of our resistance. During the traumas which we experience from the very beginnings of our being -- at the moment of conception, while moving along the Fallopian tubes, when implanting and gestating in the uterus -- we are already establishing patterns for protecting ourselves. We reinforce this developing core as we are forced to cope with the shock of birth, and then struggle through the oral, anal, and genital phases of our infantile growth. By the age of three or four years, we have almost fully developed our characteristic postures, our ways of avoiding pain and unwanted change.

The rest of our lives is usually a reinforcement of this core, years of similarly accumulated protective responses. But we make our armor even more complicated by creating more protection, a veneer placed around the core. For although the core is the most resistant part of us, it is also the most vulnerable to intense pain. A shell allows us to take some risks. If we get hurt there, it is superficial, and we are still protected at a deeper level. We maintain this basic division between core and shell in many forms. At the physical level we may develop the outer muscles of the body, what are anatomically called the "extrinsic" muscles. These are the large powerful muscles of locomotion, which power the movements in running, lifting, and throwing. We may develop these outside muscles as a method of overcoming our problems through sheer power and strength, but in the process we overpower our inner muscles, the "intrinsics," which initiate and coordinate our outer movements.

This imbalance, between a hard shell and soft core, in the extreme, leaves us muscle-bound and clumsy. At the emotional and mental levels, we might believe that if our lives are active enough on the outside, they will be active enough on the inside. If we become conscious of the overdevelopment of the outside of ourselves, of the hard protective shell we have created, we might try to soften this defense by working gradually from the outside toward the core. One of the most frequently used strategies in deep bodywork is to work from the shell to the core. In this work the body is considered to be layered like an onion, and in order to affect and reach the inside layers, the outside has to be peeled away.

We can understand this approach to the body better, if we look, for a moment, at the nature and arrangement of the tissue being manipulated. The muscles of the body are wrapped in envelopes, consisting of a pliable tissue called fascia. This material organizes and guides our muscles by forming a system made of layers of tissue. On the outside of the body we have a large, all-encompassing layer, which like a big shopping bag holds everything together. As we go deeper we find individual sheaths for each muscle. As we develop rigid physical and emotional patterns of behavior, this system of fascia becomes less flexible, restricting our movements and overall bodymind attitude.

The strategy in this kind of work from outside toward inside is to soften and reorganize those parts of the fascial system which have become hard and stuck, and this, in turn, it is thought, gives mobility and balance to the muscles held in the fascia. I have found that if we begin working with the outside of ourselves in the belief that we can affect and make more available our insides, we overlook how our armor subtly shifts its defenses. The tension that we release superficially may simply move toward a deeper more protected place. It is, of course, important to respect the rate at which a person undergoes and assimilates change, and often the practitioner of Postural Integration will focus on the outside superficial planes of fascia, and then gradually go deeper. Yet when real transformation occurs, it is not only the outside that is changed. The inside is also simultaneously undergoing corresponding changes.

As I begin working with superficial layers of tissue, I am coordinating this work with the movement of intrinsic muscles such as gentle rocking of the pelvis or short, slight movements of the spine. Also as I work with the extrinsic musculature, as well as the outer feelings and attitudes, I may, for example, work simultaneously inside the mouth, which holds some of the deepest structures, emotions, and attitudes of the body. Rather than treating the body, the bodymind, as a many layered onion, we can begin, with the help of the practitioner, to feel it as a vibrant malleable mass, less viscous in some places than others but composed of the same interflowing stuff from outside to inside and from inside to outside. When touched at any level or depth, we can instantaneously respond, reshaping ourselves in every other dimension and part.

Charging and Discharging

Another way we hold on to our armored, defensive selves is either by holding back or by dissipating our energy -- our physical strength, our feelings, and our thoughts. On the one hand, we may feel the need to increase our energy without sufficient use or expression of it. We may be muscular, but unable to flow with this potential power; we may be rigid, refusing to express the anger we have accumulated; or we may protect ourselves with cautious opinions. On the other hand, we many tend to dissipate ourselves, without giving ourselves a chance to recover. We may collapse in overexhaustion; or we may express our feelings and thoughts without any control or sense of limits.

We can now try out new movements, explore new feelings and attitudes until they too become habitual and can be modified (but not given up) by spontaneous behavior. We can liken this process to the charging and discharging of a battery. As we build and nurture our strength, feelings, and attitudes, we store energy; as we express ourselves, we release this stored energy. This building of energy, its discharge, and recharge is a continuously repeated cycle. If we refuse to charge ourselves, we remain weak, looking for more energy. If we refuse to discharge, we become tense with the excessive held back energy.

Allowing the cycle of charge and discharge to flow in all activities of our bodymind gives a natural direction to our lives. This cycle of charge and discharge involves both the old and the new. I accept and use my past habits and attitudes, but I am free to be spontaneous. Each movement, each emotion, each idea takes the necessary space and energy to complete itself, but does not block the activity of the next moment. For example, as I begin to feel my anger, I need time for the irritation to grow, time for my energy to charge. And as my anger mounts I need time to fully express it, to allow it to discharge. If my building irritation, or the peak of my anger is cut short, I am left stuck in my frustration. Or if I continue to express my anger until it becomes a senseless rage, I block and exhaust myself.

Our respiration is the key to maintaining an easy balance between the charge and discharge of our energy. If we take in too much air, we build our energy without fully expending what is accumulating. On the other hand, if we throw out our breath with extended, contracting exhalation, we overextend ourselves. One way we can release this armor, is, with the help of the practitioner, to take attention away from that part of the breathing cycle which is overworked and focus on the neglected part. If your exhalation is excessive, if there is too much discharge, it is important to soften and slow down the exhalation, while supporting deeper inhalations, especially in those areas of the chest, belly, or back which are neglected. Conversely, when the inhalation is too great, you can shift attention from deep breathing to a larger exhalation, often encouraging exaggerated force and sound. And as the charge and discharge of our energy begins to equalize, the practitioner encourages what we can call "spontaneous breathing," -- a vibrating, unpredictable movement of the whole breathing apparatus and eventually the entire body.

It is this kind of streaming energy which is essential to our finding and maintaining good balance and flexibility. As the practitioner enters the tissue, our legs, thighs, pelvis, and head now begin to undulate together with vibrating breaths in the chest and the energy we release through each exhalation returns in the next inhalation.

Accepting And Understanding

The practitioner of Postural Integration is responsible for being sensitive to how much pressure you can tolerate at a given moment. He or she needs to work on the border between relaxing massage and a deeper and sometimes slightly painful entry into the tissue. If the pressure is too light, nothing new is evoked; if too deep or rapid, then your armor would simply reinforce itself. You need to be confronted by your armor, but at a rate which gradually allows you to assimilate and explore what is happening. Finally, however, it is up to you to be receptive to the work of the practitioner, to experience those parts of the self which have been previously rejected and made unconscious. Along the way the practitioner can help you to understand important steps to be taken in the process of assimilating and under standing this experience.

Whether armor takes the form of a hard defense or soft cushion, it is initially developed as a way of avoiding pain and dissatisfaction, but becomes the habitual means by which we unconsciously hold on to pain. For us to experience this armor is for us to liberate ourselves from past attitudes and postures, but this in no sense is an avoidance or destruction of our unique personal histories. Encountering our armor is a distinct process in which we are freed from the past, and yet at the same time, make it a part of us. In order to be free from our armor we not only have to contact it and acknowledge its role in our lives, we also have to claim it as a part of us. Often we so deaden ourselves that we become totally unconscious of our defenses and continually create an environment where we need not encounter any problems. Everything is carefully made safe and uneventful.

The first condition for transformation is to sense and feel our incompleteness, to be frustrated.There comes a point at which you will begin to experience your resistance to change. Without this first step, no amount of tissue work, deep breathing, guided movement, or spiritual and mental affirmation can bring about a significant and lasting release of your bodymind armor.

The second step in the experience of release is the acknowledgement or recognition that frustration, this sense of incompleteness, is the problem itself. So long as daddy, mommy, or society are considered to be the cause of our problems, we will remain stuck, even if we are aware that we have a problem. Equally,if it is "that backache," or "those aching feet," which controls us, we have not yet acknowledged or recognized our armor for what it is, namely our defense against ourselves.

The release we feel in letting go of our armor is not a mysterious event in which our burdens are relieved by some outside force. As the practitioner impinges on my body, I need to be willing to say "I'm resisting." With this recognition I may be feeling my struggle with myself, or I may simply be noting my resistance. Finally as a last step in the process of letting go of my armor, I need to claim my incompleteness, my pain and dissatisfaction as an important and welcome part of me. Now that I am responsible for creating my pain, I also accept it as a vital and valuable part of me. Here there is a seeming paradox: the moment I really accept my unwanted attitude, I become free from it. For example, when I accept my hatred for my father, the hate becomes complete, whole, and powerful, and I am ready for other feelings. Now that I hate my father I can also more fully love him. The pain that emerges from deep tissue work is transformed. It is no longer raw pain but an accepted and claimed part of me which is no longer simply pain, but rather a release from an old hurt. I become free from my past by making it a part of me.

During the process of Postural Integration, the practitioner encourages us to make complete contact with what is happening, to confront ourselves, and to claim every part of ourselves. We are then transforming our old, stuck pains into new free experiences. We are developing a consciousness which does not treat our bodies as objects to be analyzed and manipulated.

In many of the classical western models of consciousness, consciousness is located in one place, "here," while the object is located "there,"and we try to extend our awareness under controlled conditions by analyzing different parts of the object or event. According to this view, I see the pain in my lower back as a problem to be studied, as the effect of causes which I hope can eventually be understood and eliminated. But this separation of the pain from me is the problem. As noted earlier, so long as I deal with my pain as something foreign to me, I armor myself against the possibility of truly exploring the pain and being released from it.

Both the Zen and Gestalt views of consciousness make clear how the experience of being released is a process of claiming previously foreign parts of ourselves. When I fully contact, acknowledge, and claim a part of myself I am no longer just conscious of it as a separate object, I become the object. In Zen I totally blend with the object; I am both the observer and the observed. And in Gestalt therapy, I illuminate the partly unconscious background of my experience by letting the unconscious part of me speak out.

As the practitioner encountered the well-developed armor of my lower back, I felt the contact, I acknowledged my resistance to what lies deep inside me, and now finally I begin to claim my lower back by being there in it, talking from there to myself. "Jack, I'm hurting; you've got to slow down the everyday pace and give me the attention I deserve." Even if this dialogue goes no further, I have already begun to release the unconscious defense which I have stored in my back. This dialogue can continue. Not only can I release my armored parts, I can, through the now released parts, communicate with other aspects of myself which need to cooperate with each other, which need to try out new movements, feelings, and thoughts.

We can look at this method of accepting and understanding ourselves at a more technical level. We can look at the pain which emerges during our release of old postures and attitudes as a special, transforming event in the nervous system. According to one of the most commonly accepted explanations of the nature of pain, the specificity theory, a simple outside stimulus to the nerve endings in the muscle tissue leads to a general conditioned response experienced as pain, but this does not account for the direct contribution of local tissue (and its muscle memory to the experience of pain. What is experienced as pain depends not just on the response in the brain (and in turn on subsequent generalized responses in the whole system) but also on how the local tissue allows the stimulus to be received into the system. The specificity theory does not adequately account for the role which armor and the release of armor play in determining the reaction to the stimulus.

An alternative way to look at pain is to see the nervous system as a reciprocal unit with changes in any one part affecting every other part. Overall nervous activity is then not solely controlled by the brain stem, but lower centers also play a critical role. According to this view, as we saw earlier, the nervous system is taken as a complicated set of gates which open and close as stimuli pass through local receptors. What I feel locally depends not merely on the response in the brain alone, but in addition on how local tissue controls these gates. It is as if the gates in a certain part of bodymind were "set" by a previously painful experience, set by a protective armor which "freezes" the tissue in and around the muscle. If armor were to be considered permanent and unchangeable, the specificity theory of simple stimulus and response could account for much of our "stuck" behavior, for the gates would remain in their habitual positions and their influence would always be the same.

However, during the process of releasing our armor through deep bodywork, it seems that we may "reopen" some of the gates previously set by experience. In this view when the practitioner penetrates the body defenses, the tissue is restimulated and the client may re-experience the memories, the events held in the muscles. It seems that when we are willing to fully re-experience our previous pain, we begin a process of truly permanently dissolving even our oldest and most stubborn armor. Thereafter the gates are no longer set by our armor, but are free to be reset for new kinds of integrating experiences.

Postural Integration, then, is a thorough, systematic process through which we can discover the unity of our inner and outer selves, find a balanced level of charging and discharging energy, and affirm (contact, acknowledge, claim) our past and present experience. It can be understood as a ten session process -- although many individuals may require more sessions -- in which each part of bodymind is freed of its armor and eventually integrated into the whole structure. During the first seven sessions, the legs, pelvis, torso, arms and head are each thoroughly and deeply released, and then, in the final three sessions are carefully brought into a harmonious relation to each other.

As our basic, defensive armor dissolves, a remarkable phenomenon occurs: the body tissue becomes markedly softer, more consistent, resilient, and also more malleable. This can be felt from the superficial through the layers of the extrinsic muscles, and even the deep tissue enveloping the intrinsic muscles is more available and responsive. With this release the body begins to find new proportions. Wide hips become more narrow, small chests expand, torsos lengthen, faces relax, buttocks fill and round out. In some cases an individual may gain as much as two inches in height and three inches in circumference around the chest. At the same time emotions and thoughts have become more flexible. One cries, shouts, laughs, sings, and groans more easily, and thoughts break free of their old limits.

And during the final phase of the process, integration, the practitioner helps us to stabilize our breathing, to distribute energy, to harmonize and make us more aware of our body movements, and to redirect our emotions and thoughts. The release and integration of the self through Postural Integration is a powerful, redirecting experience. This does not mean that we will no longer have difficulties or feel tension. There is a continuing need for us to express our anxieties and frustrations, but we can now more quickly recognize, confront, and let go of them.

Copyright: Jack Painter 1985, International Center for Release and Integration, 450, Hillside Avenue
Mill Valley, CA 94941, U.S.A.

Transformation des gesamten Selbst

Dr. Jack W. Painter,  Ph. D.

Es scheint, dass sich die meisten von uns verändern wollen, dass wir entspannter, gesünder und lebendiger sein wollen, aber hier liegt das Grundproblem menschlicher Transformation. Obwohl wir sagen, wir wollen eine andere Art von Leben -und mögen dabei sogar vieles tun, um es zu verbessern- gibt es doch einen Teil von uns, der sich stur jeder tiefgehenden Richtungsänderung in unserem Leben widersetzt. Dieser Teil in uns, der sich weigert, loszulassen, ist unser Panzer. Wir nennen es Panzer, weil es der Aspekt von uns ist, der Angst vor möglichem Schmerz und Verwirrung hat, unsere Körper verhärtet und unempfindlich macht und unsere Gefühle und Gedanken vorsichtig unter Kontrolle hält.

Unser Panzer besteht aus all den gut entwickelten Haltungen, mit denen wir das Leben ertragen -steifer Nacken, eingezogener Bauch, Fett, Unförmigkeit. Er besteht aus all den gut behüteten Gefühlen - verdeckte Traurigkeit, zurückgehaltener Zorn, lähmende Angst. Er besteht aus den oft unausgesprochenen, aber kontrollierenden Glaubenssystemen - “wenn ich es versuche, werde ich erfolgreich sein; wenn ich nett bin zu dir, wirst du nett zu mir sein.” Denke über dein eigenes Verhalten nach. Bemerke die kleinen Tricks, mit denen du durch den Tag kommst; wie du dich morgens in Schwung bringst; wie du dich oben hältst, um nicht negativen Gedanken nachzugeben; wie du deine Schokoladenseite zeigst, wenn du Leute beeindrucken willst.

Ein grosser Teil dieses Verhaltens wird zu unserer zweiten Natur, unbewusst angeregt, und es funktioniert gut für uns, weil es uns vor Schmerz und Verwirrung schützt. Jedoch schränken uns diese Verhaltensweisen auch ein und bilden früher oder später eine rigide Struktur, die dann unsere Spontaneität verhindert. Eine der Hauptschwierigkeiten in der Veränderung unserer Selbst ist, dass dieser Panzer weitgehend unbewusst ist aber sogar dann unter unserer Kontrolle bleibt, wenn wir versuchen, Teile von uns zu verändern. Jedesmal, wenn wir versuchen, unser Leben zu verändern, gebrauchen wir dafür tatsächlich unsere bereits entwickelte (und unbewusste) Haltung (posture) und Einstellung, mit denen wir unsere Probleme angehen.

Z.B.: wenn du deinen unteren Rücken überdehnst (Bananenstruktur) und damit ernsthafte Rückenschmerzen verursachst, versuchst du vielleicht, durch Yogaübungen u.ä. Erleichterung zu finden. Aber du wirst dich wahrscheinlich auf Übungen konzentrieren, die einfach auszuführen sind und sich im Moment gut anfühlen, z.B. solche, in denen du deinen Rücken in der Fisch oder Kobraposition noch mehr überdehnst. Auf die Länge werden solche Haltungen einfach dein körperlich-strukturelles Ungleichgewicht vergrössern und mehr Schmerzen verursachen. Hier treibt dich eine unbewusste Einstellung an, Erleichterung zu finden, aber in einer Art, die die alte Körperhaltung verstärkt.

Sogar, wenn du sehr diszipliniert bist und mit Yogahaltungen arbeitest, die deinen Rücken abflachen, wirst du durch die Haltung, die in deinem Körper gespeichert ist, einfach die Spannung verlagern und einen anderen Teil deines Körpers ins Ungleichgewicht bringen. In dem du deinen Rücken abflachst, wirst du deine Schultern runden und die Brustmuskulatur zu stark kontrahieren.

Oder nehmen wir ein anderes Beispiel. Wenn du eine eher harte Körperoberfläche hast, hast du wahrscheinlich gerne eine tiefe, entspannende Massage. Du magst durch häufige und sorgfältige Manipulation dieser harten Schale anfangen, weicher zu werden -d.h. äusserlich weicher. Viele dieser äusseren Spannungen würden nur zu tieferen Muskel- und Gewebeschichten verlagert werden. Du hast immer noch einen widerstandsfähigen Panzer, nur ist er jetzt nach innen verlagert.

Die Spannungen des Körpers sind voneinander nicht zu trennen, und sie sind Teil unserer allgemeinen Haltung und unseres Verhaltens. Arbeit an irgendeinem Teil des Körpers, der nicht die gesamte Struktur entspannt und damit die gewohnte Haltung berücksichtigt, ist keine Transformation, sondern nur ein einfaches Rearrangement unserer Probleme.

Aber wie können wir unsere grundlegenden Gewohnheiten und die zu Grunde liegende Struktur (Charakter- und Körperstruktur) beeinflussen? Wir mögen versucht sein, unsere grundlegenden emotionalen und mentalen Einstellungen als einen Schlüssel zur Veränderung zu betrachten, aber selbst, wenn wir weiter gehen und mit unsere Gefühle und Gedanken mit einbeziehen, die mit unserem physischen Schmerz und Ungleichgewicht verbunden sind, begegnen wir wieder einer subtilen Ausflucht. Wann immer ich sage, dass ich bereit bin, jeden Teil meines Körpers zu erforschen und meine Gedanken und Gefühle ebenfalls zu berücksichtigen, werde ich tatsächlich ebenso einen unbewussten Teil meines Panzers dafür einsetzen. Hier kann eine versteckte Botschaft enthalten sein:” Ich versuche es, aber nichts kann mir helfen”. Eine Botschaft, die meinen Körper und Verstand sogar dann manipuliert, wenn ich überzeugt bin, beides loszulassen.

In unserem “befreiten” Verhalten sind solch fundamental unbewusste emotionale und mentale Einstellungen, die sich gleichzeitig mit unserer physischen Haltung entwickelt haben und die unsere wohlmeinenden Anstrengungen, unser Leben zu verbessern, steuern. An diesem Punkt magst du fragen:”Welcher Ansatz, welche Art von Prozess kann gegen solch tiefverwurzelte, unbewusste Abwehr helfen?”

In meiner Arbeit mit mir selbst und anderen habe ich herausgefunden, dass wir einen Weg finden müssen, das ganze Selbst zu erreichen, die Einheit jedes Teils unseres Körpers, das Äussere zusammen mit dem Inneren, die Einheit unseres Körpers mit unserem Verstand. Wenn wir alte rigide Körperhaltungen verändern, müssen wir gleichzeitig auch die begleitenden rigiden Gefühle und Gedankenprozesse verändern; oder wenn wir blockierte Gefühle und Ideen befreien, müssen wir gleichzeitig Muskeln und Gewebe für neue, flexiblere Bewegungen befreien.

Ich möchte Euch etwas über meine Methode mitteilen, die ich in über 15 Jahren Arbeit entwickelt habe. Es ist eine Art von “Körperarbeit” - eine Methode, die direkt mit den Muskeln, den Stellungen, den Haltungen und den Körperbewegungen arbeitet- aber Körperarbeit, die nicht nur Arbeit an diesen physischen Aspekten des Selbst ist, sondern auch direkte Arbeit mit der emotionalen und mentalen Haltung, die durch diese physischen Aktivitäten ausgedrückt wird. Ich nenne diese Methode oder diesen Prozess Postural Integration.

Falls dir Postural Integration als eine Arbeitsweise zur Transformation der gesamten Person unbekannt ist, wirst du überrascht sein, wenn du eine Session besuchst. Du wirst einen Therapeuten finden, der sich über einen Menschen beugt, mit Händen, Fingern oder Ellbogen an seinem Körper arbeitet, während die Person seufzt, klagt oder sogar schreit und schlägt. Du wirst den Therapeuten sehr sanft arbeiten sehen: den Menschen schaukelnd, wiegend und streichelnd, ihn zu tiefem Atmen ermunternd oder vielleicht in einem Dialog, um Gefühle und Ideen zu klären. Was würdest du bei all dem denken? Es kann aussehen wie ein Kult, ein Ritual oder sogar Perversion. Aber wenn wir erkennen, dass wir Veränderungen sowohl auf der Körperebene als auch auf der Verstandesebene verweigern, können wir die Notwendigkeit für verschiedene Strategien verstehen, um beides zu transformieren. Postural Integration ist eine Körperarbeit, in der der Therapeut Finger, Fäuste und Ellbogen benutzt, um zu greifen, zu drehen, Gewebeschichten zu verschieben und das Muskelsystem zu reorganisieren. Dieser Prozess ist keine Körperarbeit in dem Sinne, dass der Körper getrennt von Gefühlen und Verstand behandelt wird, sondern es ist Körperarbeit nur insoweit, als der Körper eine greifbares, momentan verfügbares Gefäss für Körper-Psyche darstellt.

Die aussergewöhnliche Kraft von Postural Integration liegt in der Bereitschaft von Klient und Therapeut, mit dem Klienten auf mehreren Ebenen gleichzeitig zu arbeiten. Wenn ich dem Körper mit meinen Händen begegne, die tiefen Muskelverspannungen löse, schaue ich in die Augen meines Klienten. Und wenn ich Druck einsetze, bitte ich die Person, durch Ton, Bewegung und Worte mitzuteilen, was passiert, was er empfindet, fühlt und denkt. Indem er diesen Kontakt, dieses offene Mitteilen aufrecht erhält, kann der Therapeut flexibel genug sein, die Betonung der Arbeit so zu verändern, dass er den sich verändernden Bedürfnissen der ganzen Person begegnet. Therapeut und Klient arbeiten nun zusammen, mal mit dem Gewebe, mal mit Worten, mal mit Tönen - sie erkennen die ganze Zeit die physische, emotionale und kognitive Einheit dieses Prozesses. Aber natürlich, wenn wir unsere Abwehr betrachten, so wird eine fundamentale Veränderung des Selbst mehr beinhalten, als dieses momentane Miteinander, egal wie vereint sie emotional und physisch sind.

Tatsächlich, Postural Integration ist kein vorübergehendes Loslassen. Es ist ein System, das mit dem ganzen Selbst arbeitet, ein Prozess, in dem wir von dem Therapeuten Schritt für Schritt geführt werden, um unsere Ganzheit, unsere Gesundheit, Flexibilität und Spontaneität wieder zu entdecken. Die Therapeuten

und Trainer von Postural Integration haben in mehr als 12 Jahren Erfahrung, Experimentieren, Beobachtung und Austausch entdeckt, dass es in dem Prozess einer Selbstvereinigung wichtig ist, dass 1. wir mit den verschiedenen Schichten von Körper und Geist (Body-mind) arbeiten, mit den äusseren Strukturen und Emotionen als auch mit der tiefen inneren Muskulatur und den dazugehörigen Gefühlen; 2. wir die Ebene unserer verfügbaren Energie ausgleichen und regulieren, sodass wir nicht in einem Muster von Schwäche und Unterernährung bleiben oder explosiv und übererregbar sind; 3. wir verstehen und uns die Veränderungen, die wir erfahren, zu eigen machen , indem wir realisieren, dass wir unser altes Selbst akzeptieren und trotzdem für neue Erfahrungen frei sein können.

1.2. Aussen und innen loslassen

Unsere Entwicklung ist eine Geschichte erlernter Antworten, von denen wir viele in rigide (starre) Gewohnheiten umwandeln, um uns gegen Schmerz zu schützen, die uns aber auch daran hindern, ganzheitlich und spontan zu sein. Die früheste dieser Gewohnheiten formen den Kern unserer Abwehr. Während der Traumen, die wir ganz am Anfang unseres Seins erfahren -im Moment der Empfängnis, während wir uns in den Eileitern voran bewegen, wenn wir uns im Uterus einpflanzen und einrichten- etablieren wir bereits Muster, mit denen wir uns selber schützen. Wir verstärken diesen sich entwickelnden Kern, wenn wir gezwungen sind, mit dem Geburtsschock umzugehen, und dann kämpfen wir uns durch die orale, anale und genitale Phase unserer Kindheit. Im Alter von 3 oder 4 Jahren haben wir unsere charakteristischen Haltungen bereits voll entwickelt, unsere Art, Schmerz und ungewollte Veränderungen zu vermeiden.

Der Rest unseres Lebens ist gewöhnlich eine Verstärkung dieses Kerns, Jahre ähnlich angesammelter Schutzmechanismen. Aber wir machen unseren Panzer sogar komplizierter, indem wir mehr Schutz aufbauen, eine Kapsel, die um den Kern herum gebildet wird. Obwohl der Kern der am meisten resistente Teil von uns ist, ist er auch am verletzlichsten gegen intensiven Schmerz. Die Schale erlaubt uns, einige Risiken einzugehen. Wenn wir dort verletzt werden, ist es oberflächlich, und auf einer tieferen Ebene sind wir immer noch geschützt.

Wir erhalten diese grundlegende Teilung zwischen Kern und Schale in vielen Formen aufrecht. Auf der physischen Ebene mögen wir die äusseren Körpermuskeln entwickeln, die anatomisch die extrinsischen Muskeln genannt werden. Diese sind die grossen, starken Muskeln des Antriebs, die die Bewegung beim Laufen, Springen und Werfen bewältigen. Wir mögen diese äusseren Muskeln als Methode entwickeln, unsere Probleme durch schiere Kraft und Anstrengung zu überwinden, aber in diesem Prozess übergehen wir unsere inneren, intrinsischen Muskeln, die die äusseren Bewegungen initiieren und koordinieren. Dieses Ungleichgewicht zwischen einer harten Schale und einem weichen Kern macht uns im Extremfall plump und zu einem Muskelpaket.

Auf den emotionalen und mentalen Ebenen mögen wir glauben, dass, falls unser Leben äusserlich genügend aktiv ist, es innen auch aktiv genug ist. Wenn wir uns

der Überentwicklung des Äusseren bewusst werden, der harten, schützenden Schale, die wir aufgebaut haben, versuchen wir eventuell, diese Abwehr aufzuweichen, indem wir uns schrittweise von aussen zum Kern hin arbeiten. Eine der am meisten angewandten Strategien in tiefer Körperarbeit ist die Arbeit von der Schale hin zum Kern. In dieser Arbeit wird der Körper wie aus Zwiebelschichten bestehend angesehen, und um die inneren Schichten zu erreichen und zu beeinflussen, muss man das Äussere abschälen.

Wir können diese Annäherung an den Körper besser verstehen, wenn wir mal die Natur und Anordnung des Gewebes anschauen, das bearbeitet wird. Die Körpermuskeln sind in Hüllen eingebetet, die aus geschmeidigem Gewebe, genannt Faszien, bestehen. Dieses Gewebe organisiert und führt unsere Muskeln, indem es ein System von Gewebeschichten bildet. Am äusseren Körper haben wir eine große, übergreifend-verbindende Schicht, die alles wie eine grosse Einkaufstüte zusammenhält. Sobald wir tiefer gehen, finden wir einzelne Hüllen für jeden Muskel. Wenn wir starre physische und emotionale Verhaltensmuster entwickeln, wird dieses Fasziensystem weniger flexibel und schränkt unsere Bewegungen und die gesamte körperlich-geistige Einstellung ein. Die Strategie in dieser Arbeitsweise von aussen nach innen ist, diese Teile des faszialen Systems, die hart und blockiert sind, aufzuweichen und zu reorganisieren, und dieses wiederum, so glaubt man, gibt den Muskeln in der Faszie Beweglichkeit und Gleichgewicht.

Ich habe herausgefunden, dass, wenn wir mit unserem Äusseren zu arbeiten beginnen, im Glauben, unser Inneres mehr beeinflussen und freisetzen zu können, wir beobachten, wie unser Panzer subtil seine Abwehr verändert. Die Spannung, die wir oberflächlich loslassen, bewegt sich einfach zu einem tieferen, besser geschützten Bereich hin. Es ist natürlich wichtig, die Geschwindigkeit zu respektieren, mit der eine Person Veränderungen zulassen und integrieren kann, und oft wird der PI-Therapeut seine Aufmerksamkeit auf die äusseren faszialen Schichten richten und dann langsam tiefer gehen. Aber wenn wirkliche Transformation stattfindet, verändert sich nicht nur das Äussere. Das Innere macht gleichzeitig entsprechende Veränderungen durch.

Wenn ich mit den äusseren Gewebeschichte beginne, koordiniere ich diese Arbeit mit den Bewegungen der inneren Muskeln, z.B. mit leichtem Schaukeln des Beckens oder kurzen, feinen Bewegungen der Wirbelsäule. Auch wenn ich sowohl mit der äusseren Muskulatur als auch mit den oberflächlicheren Gefühlen und Einstellungen arbeite, arbeite ich z.B. gleichzeitig im Mund, der einige der tiefsten Strukturen, Gefühle und Haltungen des Körpers festhält. Anstatt die Körper-Psyche wie eine vielschichtige Zwiebel anzusehen, können wir sie mit Hilfe des Therapeuten als eine vibrierende formbare Masse fühlen, an manchen Stellen zäher als an andern, aber aus demselben Stoff zusammengesetzt, der alles von aussen nach innen und von innen nach aussen durchfliesst. Wenn wir in irgend einer Schicht oder Tiefe berührt werden, können wir sofort antworten, indem wir uns in jeder anderen Dimension oder jedem anderen Bereich umwandeln können.

1.3. Laden und Entladen

Eine andere Art, an unserem gepanzerten, abwehrenden Selbst festzuhalten, ist, unsere Energie (unsere physische Stärke, unsere Gefühle und Gedanken) entweder zurückzuhalten oder sie zu zerstreuen. Einerseits spüren wir das Bedürfnis, unsere Energie zu erhöhen, ohne sie genügend anzuwenden oder auszudrücken. Wir mögen vielleicht muskulös sein, aber unfähig, im Fluss mit dieser potentiellen Kraft zu sein; wir mögen rigid sein und uns weigern, den Zorn auszudrücken, den wir angesammelt haben; oder wir mögen uns selbst mit vorsichtigen Meinungen schützen. Andererseits tendieren wir oft dahin, uns auszulaugen, ohne uns eine Chance zur Erholung zu geben. Wir können aus Erschöpfung kollabieren oder wir können unsere Gefühle und Gedanken ohne jede Kontrolle oder Gefühl für Grenzen ausdrücken. Nun können wir neue Bewegungen ausprobieren, neue Gefühle und Verhaltensweisen erforschen, bis auch sie uns zur Gewohnheit werden und durch spontanes Verhalten modifiziert, aber nicht aufgegeben werden.

Wir können diesen Prozess mit dem Auf- und Entladen einer Batterie vergleichen. Wenn wir unsere Kraft, Gefühle und Haltungen aufbauen und nähren, speichern wir Energie; wenn wir uns ausdrücken, lassen wir diese gespeicherte Energie los. Dieser Aufbau von Energie, seine Entladung und Wieder-Aufladung ist ein ständig sich wiederholender Kreislauf. Wenn wir uns weigern, uns selbst aufzuladen, bleiben wir schwach und wollen mehr Energie. Wenn wir uns weigern zu entladen, werden wir durch die starke, zurückgehaltene Energie angespannt.

Indem man dem Kreislauf von Ladung und Entladung erlaubt, in allen Aktivitäten unserer Psyche und unseres Körpers zu fliessen, geben wir unserem Leben eine natürliche Richtung. Dieser Kreislauf von Ladung und Entladung beinhaltet das Alte und das Neue. Ich akzeptiere und gebrauche meine vergangenen Gewohnheiten und Haltungen, aber ich bin frei, spontan zu sein. Jede Bewegung, jede Emotion, jede Idee nimmt den nötigen Raum und die Energie, sich selbst zu vervollständigen, blockiert aber nicht die folgende Aktivität.

Z.B., wenn ich beginne, meinen Zorn zu fühlen, brauche ich Zeit, die Irritation wachsen zu lassen, Zeit, mich mit Energie aufzuladen. Und wenn mein Zorn wächst, brauche ich Zeit, ihn vollständig auszudrücken und ihn zu entladen. Wenn meine sich aufbauende Irritation oder der Höhepunkt meines Zorns abgebrochen wird, bleibe ich frustriert zurück. Oder ich drücke weiterhin meinen Zorn aus, bis er zur sinnlosen Wut wird und ich mich selbst blockiere und erschöpfe.

Unsere Atmung ist der Schlüssel, eine einfache Balance zwischen der Ladung und Entladung unserer Energie aufrecht zu erhalten. Wenn wir zuviel Luft aufnehmen, bauen wir unsere Energie auf, ohne das Angesammelte vollständig loszulassen. Wenn wir andererseits lange und ausgedehnt ausatmen, indem wir uns zusammenziehen oder die Ausatmung herausstossen, überdehnen wir uns

selbst. Eine Art, den Panzer mit Hilfe des Therapeuten loszulassen ist, die Aufmerksamkeit von diesem überbetonten Teil des Atemzyklus abzuziehen und sich auf den vernachlässigten Teil zu fokussieren. Wenn unsere Ausatmung zu stark ist, wenn zuviel Entladung da ist, ist es wichtig, die Ausatmung zu verlangsamen und weich zu machen, während man die tiefere Einatmung unterstützt, besonders in den vernachlässigten Bereichen von Brust, Bauch oder Rücken. Umgekehrt, bei zuviel Einatmung kannst du die Aufmerksamkeit vom tiefen Einatmen zu langem Ausatmen verschieben, oftmals durch Übertreibung von Ton und Kraftaufwand. Und sobald Ladung und Entladung unserer Energie sich auszugleichen beginnt, ermutigt der Therapeut zum sogenannten spontanen Atmen -eine vibrierende, unvorhersehbare Bewegung des gesamten Atemapparates und vielleicht des gesamten Körpers. Es ist diese Art von strömender Energie, die für das Finden und Aufrechterhalten von Gleichgewicht und Flexibilität essentiell ist. Wenn der Therapeut ins Gewebe eindringt, beginnen unsere Beine, Schenkel, Becken und Kopf zusammen mit vibrierendem Atem in der Brust zu schwingen. Und die Energie, die wir in jeder Ausatmung loslassen, kehrt mit der nächsten Einatmung zurück.

1.4. Akzeptieren und verstehen

Der PI-Therapeut ist verantwortlich dafür, zu spüren, wieviel Druck du im Moment vertragen kannst. Er muss an der Grenze zwischen entspannender Massage und einem tieferen und manchmal leicht schmerzhaften Eingriff in das Gewebe arbeiten. Wenn der Druck zu schwach ist, passiert nichts Neues; ist er zu tief oder zu schnell, wird sich dein Panzer nur verstärken. Du solltest mit deinem Panzer konfrontiert werden, aber in einem Grad, der dir nach und nach erlaubt, das, was passiert, anzunehmen und zu erforschen. Jedoch ist es an dir, für die Arbeit des Therapeuten empfänglich zu sein, die Bereiche deines Selbst zu erfahren, die vorher abgewehrt und unbewusst gemacht worden sind. Auf diesem Weg kann dir der Therapeut helfen, wichtige Schritte zu verstehen, die in diesem Prozess des Verstehens und der Erfahrung gemacht werden müssen. Egal, ob der Panzer die Form eines harten Widerstandes oder eines weichen Kissens annimmt, wurde er anfangs entwickelt, um Schmerz und Unlust zu vermeiden, aber er wurde zu einer Gewohnheit, durch die das Unbewusste den Schmerz festhält.

Diesen Panzer zu erfahren heisst für uns, uns von vergangenen Einstellungen und Haltungen zu befreien, aber dies ist keineswegs eine Vermeidung oder Zerstörung unserer einzigartigen persönlichen Geschichte. Unserem Panzer zu begegnen ist ein deutlicher Prozess, in dem wir von der Vergangenheit befreit werden, und doch ist er gleichzeitig ein Teil von uns. Um von unserem Panzer frei zu sein, müssen wir nicht nur Verbindung mit ihm aufnehmen und seine Rolle in unserem Leben erkennen, sondern wir müssen ihn auch als Teil von uns annehmen. Oft machen wir uns so taub, dass wir uns unserer Widerstände total unbewusst werden und ständig ein Umfeld kreiieren, indem wir nicht mit Problemen konfrontiert werden. Alles wird vorsichtig, sicher und ereignislos gemacht.

Die erste Bedingung für Transformation ist, unsere Unvollständigkeit zu spüren und frustriert zu sein. Dann kommt ein Punkt, an dem du deinen Widerstand zur Veränderung merkst. Ohne diesen ersten Schritt kann keine Bindegewebsarbeit, tiefe Atmung, geführte Bewegung oder spirituelle und mentale Affirmation dir eine merkliche und anhaltende Befreiung deines Körper-Psyche-Panzers bringen. Der zweite Schritt in dieser Erfahrung des Loslassens ist die Erkenntnis, dass Frustration, dieses Gefühl von Unvollständigkeit, das Problem selbst ist.

Solange Papa, Mama oder die Gesellschaft als die Ursache unserer Probleme angesehen werden, werden wir stecken bleiben, auch wenn wir uns unseres Problems bewusst sind. Gleichermassen, falls es dieser “Rückenschmerz” ist oder dieser “schmerzende Fuss”, der uns kontrolliert, haben wir noch nicht erkannt, wofür unser Panzer da ist, nämlich, um uns gegen uns selbst zu schützen. Die Erleichterung, die wir fühlen, wenn wir unseren Panzer los lassen, ist kein mysteriöses Ereignis, in dem uns unsere Last durch eine äussere Kraft abgenommen wird. Wenn der Therapeut meinen Körper berührt, muss ich bereit sein, zu sagen:”Ich wehre mich oder ich habe Widerstand.” Mit dieser Erkenntnis spüre ich vielleicht meinen Kampf mit mir selber oder ich bemerke einfach meinen Widerstand.

Als ein letzter Schritt in diesem Prozess, den Panzer loszulassen, muss ich meine Unvollkommenheit, meinen Schmerz und meine Unlust als einen wichtigen und willkommenen Teil von mir anerkennen. Dass ich für meinen Schmerz selbst verantwortlich bin, akzeptiere ich auch als einen vitalen und wertvollen Teil von mir. Hier besteht anscheinend ein Widerspruch: indem Moment, indem ich meine unerwünschte Haltung wirklich akzeptiere, werde ich frei davon. Zum Beispiel, wenn ich meine Gehässigkeit gegenüber meinem Vater voll und ganz akzeptiere, wird der Hass vollständig, ganz und machtvoll, und ich bin für andere Gefühle bereit. Nun, wo ich meinen Vater hasse, kann ich ihn auch mehr lieben. Der Schmerz, der aus der tiefen Bindegewebsarbeit heraus freigesetzt wird, wird transformiert. Es ist nicht mehr länger reiner Schmerz, sondern ein akzeptierter, angenommener Teil von mir, der nicht mehr einfach Schmerz ist, sondern ein Loslassen einer alten Verletzung. Indem ich meine Vergangenheit zu einem Teil von mir mache, befreie ich mich von ihr.

Während des PI-Prozesses ermutigt der Therapeut uns, im Kontakt mit dem, was passiert, zu sein, uns selbst zu konfrontieren und jeden Teil von uns anzunehmen. Dann verwandeln wir unsere alten, festgehaltenen Schmerzen in neue Erfahrungen. Wir entwickeln ein Bewusstsein, mit dem wir unseren Körper nicht als Objekt behandeln, das analysiert und manipuliert werden muss.

In vielen der klassischen westlichen Modellen über Bewusstsein ist es an einem Ort lokalisiert, “hier”, während das Objekt “da” ist, und wir versuchen unsere Aufmerksamkeit unter kontrollierten Bedingungen auszudehnen, indem wir verschiedene Teile des Objekts oder Ereignisses analysieren. Passend zu dieser Sichtweise, betrachte ich den Schmerz in meinem unteren Rücken als ein zu studierendes Problem, als die Wirkung von Ursachen, die ich hoffentlich verstehe und ausschliessen kann. Aber diese Trennung des Schmerzes von mir ist das

Problem. Wie schon gesagt, solange ich meinen Schmerz als etwas mir Fremdes betrachte, panzere ich mich gegen die Möglichkeit, ihn aufrichtig zu erforschen und mich davon befreien zu können.

Die Betrachtungsweise des Bewusstseins sowohl im Zen als auch in der Gestaltarbeit verdeutlicht, dass die Erfahrung des Loslassens ein Prozess ist, indem wir erst uns fremde Teile unserer Selbst annehmen. Wenn ich mit einem Teil von mir total in Verbindung bin, ihn erkenne und annehme, dann bin ich mir dieses getrennten Objekts nicht mehr bewusst, sondern ich werde dieses Objekt. Im Zen verschmelze ich total mit diesem Objekt, ich bin der Beobachter und das Beobachtete. In der Gestalttherapie beleuchte ich den teilweise unbewussten Hintergrund meiner Erfahrung, indem ich den unbewussten Teil von mir sprechen lasse.

Wenn der Therapeut auf den gut entwickelten Panzer meines unteren Rückens trifft, ich den Kontakt fühle und meine Abwehr zu dem erkenne, was tief in mir ist, dann nehme ich meinen unteren Rücken an, indem ich ganz in ihm bin, von dort zu mir selbst spreche. “Jack, ich bin verletzt, ich habe dich dazu gebracht, dein alltägliches Tempo zu verlangsamen und mir die Aufmerksamkeit zu geben, die ich brauche.” Sogar wenn dieser Dialog nicht weiter geht, habe ich bereits begonnen, die unbewusste Abwehr, die ich in meinem Rücken gespeichert habe, aufzuweichen. Dieser Dialog kann weiter gehen. Ich kann nicht nur in meinen gepanzerten Bereichen loslassen, sondern auch durch den nun befreiten Teil mit anderen Aspekten meines Selbst kommunizieren, die zusammenarbeiten müssen, die neue Bewegungen, Gefühle und Gedanken ausprobieren müssen.

Diese Methode, uns selbst zu akzeptieren und zu verstehen, können wir auch auf einer mehr technischen Ebene ansehen. Wir betrachten den Schmerz, der während des Loslassens alter Haltungen und Einstellungen entsteht, wie ein besonderes transformierendes Ereignis im Nervensystem. Gemäss einer der am meisten akzeptierten Erklärungen der Natur des Schmerzes “Specificityheorie”, löst ein äusserer Stimulus an den Nervenenden im Muskelgewebe eine allgemeine Reaktion aus, die als Schmerz erfahren wird, aber dies gilt nicht für die direkte Einwirkung auf lokales Gewebe (und sein Muskelgedächtnis der Schmerzerfahrung). Was als Schmerz erfahren wird, hängt nicht nur von der Reaktion im Hirnstamm ab (und umgekehrt auf untergeordnete generalisierte Reaktionen im gesamten System), sondern auch davon, wie das lokale Gewebe den Stimulus im System aufnimmt. Die “Specificity Theory” (diese Theorie, wird noch heute von vielen Schulmedizinern vertreten) passt aber hinsichtlich der Reaktion auf den Stimulus nicht auf die Rolle, die der Panzer und das Loslassen des Panzers spielt. Eine moderner Art, Schmerz anzusehen, ist die “Gate Control Theory”, die besagt, dass das Nervensystem als eine Einheit mit Wechselwirkung anzusehen, in der Veränderungen in irgendeinem Teil Wirkungen auf jeden andern Teil haben.

Demnach ist die gesamte nervöse Aktivität ist nicht nur durch den Gehirnstamm kontrolliert, sondern tiefere Zentren spielen auch eine kritische Rolle. Dementsprechend sagte ich vorhin, das Nervensystem bestehe aus einem

komplizierten Netz von “Toren” (gates), die sich öffnen und schliessen, sobald Stimuli lokale Rezeptoren durchlaufen. Was ich lokal fühle, hängt nicht nur allein von der Reaktion im Gehirn ab, sondern zusätzlich davon, wie das lokale Gewebe diese Tore kontrolliert. Es ist, als ob die Art und Weise, wie die Tore sich schliessen oder öffnen können in einem bestimmten Teil der Körper-Psyche durch frühere schmerzvolle Erfahrungen durch einen schützenden Panzer im Gewebe und um die Muskeln herum vorprogrammiert würden (Schiene). Wenn der Panzer als permanent und unveränderbar angesehen würde, könnte die “Specificity Theory” des einfachen Stimulus und der Reaktion darauf für viele unserer erstarrten Verhaltensweisen gültig sein, weil die Tore in ihren gewohnten Positionen bleiben würden und ihr Einfluss immer derselbe wäre.

Jedoch, während des Prozesses des Loslassens unseres Panzers durch tiefe Körperarbeit, sieht es so aus, als ob wir einige der Tore, die durch frühere Erfahrungen programmiert und fixiert wurden, wieder “eröffnen” könnten. Nach dieser Sichtweise wird das Gewebe neu stimuliert, wenn der Therapeut die Körperabwehr überwindet, und der Klient die Erinnerungen, die Ereignisse, die in den Muskeln festgehalten wurden, wieder erfahren kann. Es sieht so aus, dass, wenn wir zu einem vollen Wiedererleben unserer alten Schmerzen bereit sind, wir einen Prozess wirklicher dauerhafter Lösung sogar unserer ältesten und widerstandsfähigsten Panzerungen beginnen. Danach sind die Tore nicht länger durch unseren Panzer besetzt, sondern frei für neue Arten integrierender Erfahrungen

PI ist ein sorgfältiger, systematischer Prozess, durch den wir die Einheit unseres inneren und äusseren Selbstes entdecken können, eine Balance von Energieladung und -entladung finden können und unsere vergangenen und gegenwärtigen Erfahrungen annehmen. Es kann als ein 10-Schritte-Prozess (10 Basiseinheiten) verstanden werden, in dem jeder Teil der Körper-Psyche von seinem Panzer befreit und möglicherweise in die Gesamtstruktur integriert wird. Während der ersten 7 Schritte werden die Beine, das Becken, der Rumpf, die Arme und der Kopf jeweils sorgfältig und tief befreit und dann in den letzten 3 Schritten vorsichtig in eine harmonische Beziehung zueinander gebracht.

Sobald unser grundlegender abwehrender Panzer gelöst ist, entsteht ein bemerkenswertes Phänomen: das Körpergewebe wird spürbar weicher, fester, elastischer und geschmeidiger. Dies kann von der Oberfläche durch die Schichten der extrinsischen Muskulatur hindurch gefühlt werden, und sogar das tiefe Gewebe, das die intrinsischen Muskeln umhüllt, ist besser erreichbar und reaktionsfähiger. Mit dieser Befreiung beginnt der Körper neue Proportionen zu bilden. Breite Hüften werden schmaler, eine schmale Brust weitet sich, der Rumpf streckt sich, das Gesicht entspannt sich, das Gesäss füllt und rundet sich. In manchen Fällen können Menschen ein paar Zentimeter grösser werden und an Brustumfang deutlich zunehmen. Gleichzeitig sind Gefühle und Gedanken flexibler geworden. Man weint, schreit, lacht, singt und stöhnt oder seufzt leichter, und Gedanken überschreiten ihre alten Grenzen. Während der letzten Phase des Prozesses, der Integration, hilft der Therapeut uns, unseren Atem zu stabilisieren, Energie zu verteilen, uns zu harmonisieren und uns unserer

Körperbewegungen bewusster zu werden und unsere Emotionen und Gedanken in eine andere Richtung zu lenken. Die Befreiung und Integration des Selbst durch PI ist eine kraftvolle, neu ausrichtende Erfahrung. D.h. nicht, dass wir keine Schwierigkeiten mehr haben oder Spannungen fühlen. Wir haben weiterhin das Bedürfnis, Ängste und Frustrationen auszudrücken, aber wir können sie nun schneller erkennen, konfrontieren und sie loslassen.

Copyright: Jack Painter 1985,  International Center for Release and Integration, 450, Hillside Avenue
Mill Valley, CA 94941, U.S.A. 


Integrazione Posturale

Trasformazione dell’Intero Sé



Jack W. Painter, Ph. D.

Articolo storico nel quale Jack W. Painter presenta la Integrazione Posturale.


Apparentemente molti di noi vogliono cambiare, vogliono essere più rilassati, più vivi. Ma qui risiede il problema basilare della trasformazione umana. Sebbene diciamo di volere un tipo di vita diversa e magari siamo anche coinvolti in molti progetti per migliorare noi stessi, c’è una parte di noi che ostinatamente resiste ad ogni ridirezione basilare delle nostre vite. Questa parte di noi, che rifiuta di lasciarsi andare, è la nostra corazza. La chiamiamo corazza perché è quell’aspetto di noi che, avendo paura di possibile dolore e confusione, indurisce e insensibilizza i nostri corpi e mantiene le nostre sensazioni ed i nostri pensieri sotto attento controllo

La nostra corazza sono tutte quelle posture ben sviluppate per fronteggiare la vita: collo rigido, pancia tirata in dentro, vita molle. Tutti quei sentimenti tenuti a bada: tristezza coperta, rabbia trattenuta, paura paralizzante. La corazza è tutte quelle credenze spesso tacite ma che ci controllano: se ci provo, avrò successo; se sono cortese con te, tu dovresti essere cortese con me. Riflettete sul vostro stesso comportamento. Notate i piccoli trucchi per superare la giornata; come vi mettete in avvio la mattina, come vi tenete su evitando di indulgere in pensieri negativi, come mettete in mostra il vostro lato migliore quando volete fare una buona impressione sulla gente. Gran parte di questo tipo di comportamento diventa come una seconda natura per noi, messa in moto inconsciamente e funziona bene per noi fino al punto che rimane in grado di proteggerci dal dolore e dalla confusione. Comunque, queste abitudini sono anche un limite per noi e prima o poi, formano una struttura rigida che va ad inibire la nostra spontaneità. Una delle principali difficoltà insite nel cambiare noi stessi risiede nel fatto che la nostra corazza è in larga parte inconscia, ma mantiene il suo controllo anche quando tentiamo di modificare noi stessi o parte di noi stessi. Ogni volta che tentiamo di cambiare la nostra vita, ci serviamo in effetti di posture ed atteggiamenti, per fronteggiare i nostri problemi, già sviluppati e inconsci. Per esempio, se arcuate eccessivamente le vertebre lombari, creando severi dolori alla schiena, può darsi che cerchiate sollievo facendo esercizi yoga. Magari vi concentrate su esercizi che sono i più facili da eseguire e che momentaneamente danno una buona sensazione, come ad esempio arcuare la schiena ancora di più nella posizione del pesce o del cobra. Alla lunga queste posture semplicemente aumenteranno lo sbilanciamento del corpo e creeranno più dolore. In questo caso un atteggiamento inconscio ci guida nel cercare sollievo, ma in una maniera che rinforza la vecchia posizione del corpo. Anche se siete molto disciplinati e lavorate con posizioni yoga che raddrizzano la schiena, attraverso l’atteggiamento che vi portate addosso in tutto il corpo, semplicemente trasferirete la tensione e lo sbilanciamento ad un’altra parte del corpo. Nel raddrizzare la schiena, magari incurvate le spalle e ipercontrarrete i muscoli del petto.


Prendiamo un altro esempio. Se siete molto duri all’esterno del corpo, tenderete a cercare massaggi rilassanti molto profondi. Potrete, attraverso manipolazioni frequenti e complete dei vostri tessuti esterni, cominciare a rilassarvi, ma rilassarvi all’esterno. Molta di questa tensione esterna a si sposterà negli strati più profondi dei muscoli e dei tessuti. Vi ritroverete ancora con una corazzatura restrittiva, con la differenza che ora è diventata interna, si è internalizzata. Le tensioni del corpo chiaramente sono inseparabili le une dalle altre e fanno parte delle nostre posture ed abitudini generali. Un lavoro su qualsiasi parte del corpo che non liberi anche l’intera struttura, l’atteggiamento abituale che è dietro alla nostra postura, non rappresenta una trasformazione ma semplicemente un riarrangiamento dei nostri problemi. Ma a come possiamo intervenire efficacemente sulle nostre abitudini basilari, sulla nostra struttura sottostante? Potremmo essere tentati di considerare i nostri atteggiamenti emotivi e mentali fondamentali come la chiave per cambiare noi stessi, ma anche quando andiamo più in profondità ed affrontiamo le emozioni ed i pensieri connessi ai nostri dolori fisici ed ai nostri equilibri, ci imbattiamo di nuovo in un sottile evadere. Ogni volta che dico di essere intenzionato ad esplorare ogni parte del mio corpo e ad affrontare i miei pensieri ed i miei sentimenti, può darsi che stia usando una parte inconscia della mia corazza. Qui può nascondersi un messaggio implicito: “Sto provando, ma niente funziona mai per me.” Un messaggio che sta influenzando e manipolando il mio corpo e la mia mente anche quando io penso che sto liberando entrambi. In tutto il nostro comportamento intenzionale vi sono degli atteggiamenti fondamentali inconsci, sviluppati insieme alla postura fisica e che governano i nostri sforzi bene intenzionati di migliorare la nostra vita. Chiederete a questo punto: che genere di approccio, che genere di processo, può aiutarci contro queste difese inconsce e profondamente radicate? Io ho trovato nel mio lavoro su me stesso e su altri che ciò di cui abbiamo bisogno è un modo di intervenire sull’intero sé, sull’unità di ogni parte del corpo, l’esterno unito all’interno, l’unità del corpo con la mente. Mentre cambiamo vecchie e rigide posture corporee, contemporaneamente, abbiamo bisogno di cambiare i sentimenti rigidi e i processi di pensiero rigidi che le accompagnano; o anche, se liberiamo emozioni ed idee bloccate, abbiamo bisogno di liberare simultaneamente i muscoli ed i tessuti per permettere nuovi e più flessibili movimenti.


Voglio condividere con voi un metodo che ho sviluppato in trent’anni di esperienza di lavoro e insegnamento. E’ un tipo di “lavoro corporeo,” vale a dire un metodo che interviene direttamente sui muscoli, sulle posizioni, le posture e i movimenti del corpo che non considera esclusivamente gli aspetti fisici del sé ma che è anche lavoro diretto sulle attitudini emozionali e mentali espresse da queste attività fisiche. Questo metodo o processo si chiama “Postural Integration.” Se non conoscete la Postural Integration (Integrazione Posturale) in quanto metodo di trasformazione dell’intero sé, potrete sorprendervi se vi capita di assistere ad una seduta. Incontrerete l’integratore posturale chino su di una persona, che interviene con le mani, le dita o i gomiti, mentre la persona fa suoni, si lamenta o addirittura urla e tira calci. Vi potrà capitare di vedere l’integratore posturale che lavora molto dolcemente: culla, sorregge, e massaggia la persona incoraggiandola a respirare profondamente o anche ad entrare in un dialogo che chiarifica sentimenti ed idee. Che senso potrete ricavare da questo? Può sembrare che si tratti di un culto o di un rituale. Ma se riconosciamo che resistiamo al cambiamento sia corporeo che mentale, possiamo iniziare a comprendere il bisogno di strategie diversificate per trasformare entrambi gli aspetti. L’Integrazione Posturale è un lavoro corporeo in cui l’integratore usa dita, nocche, e gomiti per agganciare, ruotare e spostare strati di tessuto e riorganizzare il sistema muscolare. Questo procedimento non è lavoro corporeo nel senso restrittivo, che il corpo viene trattato separatamente dall’emozione dalla mente, ma è corporeo nel senso che il corpo è la forma tangibile immediatamente accessibile del corpo e della mente. Il potere straordinario dell’Integrazione Posturale risiede nella volontà del cliente e dell’integratore di lavorare su diversi livelli nello stesso momento. Mentre incontro il corpo con le mani ed allento le tensioni muscolari profonde, guardo il cliente negli occhi. Mentre applico pressione con le mani, chiedo alla persona di condividere con me attraverso suoni, movimenti e parole ciò che sta avvenendo, ciò che sente, percepisce e pensa. Mediante il mantenimento di questo contatto, di questo aperto condividere, l’integratore può mantenere la flessibilità necessaria, variare l’enfasi nel lavoro per incontrare i cambiamenti nelle richieste della persona nella sua interezza. L’integratore ed il cliente insieme, a volte lavorano col tessuto, a volte con parole, altre con suoni, continuamente riconoscendo l’unità fisica, emozionale e cognitiva del procedimento.


Si potrebbe obiettare comunque che un cambiamento fondamentale del sé deve implicare più di un condividere momentaneo come questo, indipendentemente da quanto unificato fisicamente ed emozionalmente sia. In realtà l’Integrazione Posturale non è un semplice sollievo momentaneo, è un processo sistematico per confrontarsi con l’intero Se’ guidato passo dopo passo dall’operatore allo scopo di riscoprire la nostra interezza, salute, flessibilita’ e spontaneita’. Gli operatori ed i trainers di Integrazione Posturale hanno scoperto in molti anni di esperienza, osservazione e condivisione che nel processo di riunificare il proprio Se’ è particolarmente importante: 1) lavorare con i diversi strati del corpo-mente, le strutture ed emozioni esterne tanto quanto quelle interne; 2) regolare e bilanciare il nostro livello di energia, in modo da non essere presi da modelli quali essere deboli e denutriti oppure esplosivi e ipereccitati; 3) assimilare e comprendere i cambiamenti di cui abbiamo esperienza, realizzando che possiamo accettare i nostri vecchi se’ ed al tempo stesso essere disponibili a nuove esperienze.


Rilasciare l’interno e l’esterno

Il nostro sviluppo è una storia di risposte apprese, molte delle quali noi trasformiamo in abitudini rigide per proteggerci verso il dolore, ma che impediscono anche la nostra completezza e spontaneità. Le prime abitudini nate nella vita, formano il nucleo della resistenza. Durante il trauma che esperienziamo al momento della concezione, mentre ci muoviamo lungo le tube di falloppio, e quando ci impiantiamo e siamo in gestazione nell’utero, già stiamo formando configurazioni per proteggerci, chiudendoci. Noi rinforziamo questo nucleo protettivo ulteriormente ché dobbiamo affrontare lo shock della nascita, e poi nei conflitti delle fasi orale, anale, e genitale del nostro sviluppo infantile.

Entro l’età di tre, quattro anni, abbiamo già quasi completamente sviluppato le nostre posture caratteristiche, i nostri modi di evitare il dolore. Il resto della nostra vita è di solito un rinforzare questo nucleo, anni di risposte protettive accumulate in questo modo. Ma noi rendiamo la nostra corazzatura ancora più complicata creando più protezione. Poiché, quantunque il nucleo sia la parte più resistente di noi, è anche la più vulnerabile al dolore intenso. La scorza esterna, la conchiglia, invece ci permette di rischiare di più; se ci facciamo male al livello superficiale, restiamo protetti al livello interno. Noi manteniamo questa divisione basilare tra superficie e nucleo in molte maniere e forme. Al livello fisico può essere che abbiamo molto sviluppati i muscoli più esterni del corpo, quelli che sono definiti anatomicamente muscoli estrinseci. Questi sono i potenti muscoli della locomozione, che determinano i movimenti del correre, del sollevare, e del lanciare. Può darsi che per esempio abbiamo sviluppato questi muscoli esterni notevolmente allo scopo di superare i nostri problemi attraverso forza e potere puri e semplici, ma nel processo soffochiamo i nostri muscoli interni, gli intrinseci, che sono quelli che danno inizio e coordinano il movimento. Questo sbilanciamento, tra una superficie dura ed un nucleo soffice, nei casi estremi, ci fa essere muscolarmente nodosi e maldestri. A livello emozionale può darsi che riteniamo che se le nostre vite sono sufficientemente attive all’esterno, anche la nostra vita interiore sarà sufficientemente attiva. Se diveniamo coscienti dell’eccessivo sviluppo dell’esterno di noi stessi, della dura conchiglia-protettiva che ci siamo creati, possiamo tentare di ammorbidirla lavorando gradualmente dall’esterno verso l’interno. Una delle strategie più frequentemente usate nel lavoro corporeo profondo è lavorare appunto dalla conchiglia procedendo verso il nucleo. In questo lavoro il corpo viene considerato come una cipolla con molti strati, ed allo scopo di intervenire e rendere accessibili gli strati interni, quelli esterni devono essere pelati. Possiamo comprendere questo approccio al corpo meglio se per un momento guardiamo la natura e l’arrangiamento del tessuto che viene manipolato. I muscoli del corpo sono avvolti in buste, fatte di tessuto plastico chiamato fascia. Questo materiale organizza e guida i nostri muscoli dando forma ad un sistema fatto di strati di tessuto. All’esterno del corpo abbiamo uno strato vasto che avvolge totalmente tutto l’esterno e che come una grande busta della spesa mantiene tutto insieme. Andando più in profondità troviamo avvolgimenti individuali per ciascun muscolo. ché sviluppiamo schemi di comportamento emozionale e fisico rigidi questo sistema di fascia diviene meno flessibile, restringendo i nostri movimenti e l’attitudine generale del corpo-mente. La strategia in questo tipo di lavoro dall’esterno verso l’interno consiste nell’ammorbidire e riorganizzare quelle parti del sistema fasciale che sono divenute dure ed incollate, e ciò, dal canto suo, ridona mobilità e bilanciamento ai muscoli tenuti dalla fascia. Questo è quanto si crede normalmente. Fatto è che io ho trovato che, se cominciamo a lavorare all’esterno di noi stessi, poiché crediamo che in questo modo possiamo rendere più accessibile il nostro interno, trascuriamo il fatto che la nostra corazzatura sottilmente tende a spostare le sue difese. La tensione che liberiamo in superficie può darsi che semplicemente si sposti verso un luogo più profondo e più protetto. Naturalmente è importante rispettare il ritmo con il quale una persona attraversa ed assimila il cambiamento, e spesso nel mio lavoro mi concentro sui piani superficiali della fascia e poi gradualmente vado in profondità. Nonostante ciò ho trovato che quando una vera trasformazione avviene, non è solo l’esterno che è cambiato. L’interno contemporaneamente è sottoposto agli stessi cambiamenti.


Quando comincio a lavorare con strati di tessuto superficiali, coordino questo lavoro facendo muovere muscoli intrinseci, mediante per esempio, un gentile basculamento delle pelvi con piccoli movimenti della spina dorsale. Inoltre quando lavoro sulla muscolatura estrinseca, oltre che sugli atteggiamenti e i sentimenti esterni, può darsi che lavori simultaneamente all’interno della bocca che contiene alcune delle più profonde strutture, emozioni e attitudini del corpo. Piuttosto che vedere il corpo, il corpomente, come una cipolla a molti strati, io lo vedo come una sorta di massa plastica vibrante, meno viscosa in alcune parti che in altre, e composta della stessa sostanza che si insinua dall’esterno all’interno e dall’interno all’esterno. In questo modo, quando viene toccata a qualsiasi livello o profondità, istantaneamente risponde, cambiando forma in tutte le altre parti e dimensioni.


Caricare e scaricare

Ho spiegato che l’Integrazione Posturale, in quanto lavoro corporeo olistico, è un modo di alleggerirsi dalle posture rigide, quelle abitudini dimenticate a metà emozionali, fisiche e mentali che abbiamo sviluppato per far fronte agli stress del vivere. D’altro canto essa è anche un integrazione, un armonizzazione della nostra struttura, un processo di bilanciamento della nuova energia e delle nuove libertà scoperte. A questo punto possiamo esplorare nuovi movimenti, nuovi sentimenti, e atteggiamenti, finché anch’essi diventano abituali, e possono essere rimpiazzati (ma non abbandonati) dal comportamento spontaneo. Possiamo paragonare questa attività al caricare e scaricare una batteria. ché ci discipliniamo nelle abitudini, immagazziniamo energia; ché ci abbandoniamo ad una nuova esperienza liberiamo quest’energia immagazzinata. Questo crescere dell’energia, questa scarica e ricarica è un ciclo continuo e ripetitivo. Se rifiutiamo di caricare noi stessi, diveniamo deboli, alla ricerca di nuova energia. Se rifiutiamo di scaricarci, diveniamo tesi dall’energia in eccesso trattenuta. Permettendo al ciclo di carica e scarica di fluire in tutte le attività del corpo-mente dona una direzione naturale alle nostre vite. Questo ciclo di carica e scarica coinvolge sia il vecchio che il nuovo. Io accetto ed uso le mie abitudini ed i miei atteggiamenti passati, ma sono libero di essere spontaneo. Ogni movimento, ogni emozione, ogni idea prende lo spazio e l’energia che gli sono necessari a completarsi, ma non blocca l’attività del momento successivo. Per esempio, mentre comincio a sentire la mia rabbia, ho bisogno di tempo per permettere all’irritazione di crescere, perché la mia energia possa crescere. E mentre la mia rabbia cresce, ho bisogno di tempo per esprimerla pienamente per permetterle di scaricarsi. Se il crescere della mia irritazione, o del culmine della mia rabbia è interrotto, resto bloccato nella mia frustrazione. O se continuo ad esprimere la mia rabbia finché diventa un’ira senza senso, resto bloccato ed esausto. La nostra respirazione è la chiave per mantenere un facile equilibrio tra la carica e scarica della nostra energia. Se prendiamo troppa aria, noi aumentiamo la nostra energia senza espandere completamente quella accumulata. In altre parole se lanciamo fuori il nostro respiro con una lunga estensione, espirazione contratta, prolunghiamo troppo noi stessi. Un modo per rilasciare questa corazza è con l’aiuto dell’integratore, di portare via l’attenzione da questa parte del ciclo del respiro che lavora più del dovuto e focalizzarsi sulla parte trascurata. Se la vostra espirazione è eccessiva, se non c’è abbastanza scarica, è importante di ammorbidire rallentare l’espirazione, mentre si sostiene una profonda inalazione, specialmente in quelle aree del petto, ombelico o la schiena che sono trascurate. Contrariamente, quando l’inspirazione è troppo grande, puoi spostare l’attenzione da una profonda inspirazione ad una larga espirazione. ché ci liberiamo delle nostre abitudini, iniziamo a permettere più carica e più scarica, ma l’improvviso nuovo movimento della nostra energia può disorientarci a meno che non impariamo a permettere alla nostra energia di scorrere per il suo corso e trovare un nuovo bilanciamento o armonia. Il primo stadio dell’Integrazione Posturale è la liberazione delle nostre strutture rigide; il secondo stadio è l’integrazione, l’armonizzazione della nuova energia. Dopo aver liberato i loro blocchi, voglio che i miei clienti si focalizzino sulle connessioni nella loro vita, per sentire come possano fluire da un movimento, sentimento o pensiero all’altro senza dover trattenere vecchie posture ed abitudini. Io lavoro sulla forma generale del corpo-mente, organizzando i lunghi piani fasciali ed i fogli di fascia tra i maggiori segmenti corporei. Le gambe e le cosce ora possono ondulare insieme ai movimenti respiratori del torso. Il bacino può oscillare naturalmente in connessione con la testa. Nello stadio dell’integrazione, quando il respiro è libero, c’è un bilanciamento tra l’inalazione e l’esalazione, tra la nostra capacità di caricare e scaricare la nostra energia. Lavorando con la fascia, io rispetto il ritmo naturale di respiro dell’individuo, lasciando che la mia pressione segua e si adatti all’ampiezza dell’inalare e dell’esalare. Con l’Integrazione Posturale incoraggiamo quello che chiamiamo “respiro spontaneo,” ciò è quel movimento vibrante, imprevedibile dell’intero apparato respiratorio ed eventualmente dell’intero corpo, che è essenziale per una flessibilità ed equilibro duraturi.


Accettazione e comprensione

L’Operatore di Integratore Posturale è estremamente attento al percepire quanta pressione potete tollerare ad un dato momento. È necessario infatti lavorare al confine tra un massaggio rilassante ed un ingresso più profondo e a volte leggermente doloroso nel tessuto. Se la pressione è troppo leggera niente di nuovo è evocato; se è troppo profonda o rapida, a la corazzatura finirà per rinforzarsi. È necessario che vi confrontiate con la vostra corazzatura ma ad un ritmo che gradualmente vi permetta di assimilare ed esplorare ciò che accade. Infine, comunque, c’è la vostra intenzione rispetto a quanto ritenete opportuno essere ricettivi, ed esperienziare quelle parti del sé che sono state precedentemente rifiutate e rese inconsce. Durante tutto questo l’integratore può aiutarvi a comprendere passi importanti che dovete intraprendere nel processo di assimilare e comprendere questa esperienza. Sia che la corazzatura prenda la forma di una dura difesa sia di un soffice cuscino, è sviluppata agli inizi come un sistema per evitare dolore e insoddisfazione, ma diventa il sistema abituale attraverso cui, inconsciamente, rimaniamo attaccati e fissati al dolore. Avere esperienza di questa corazza significa liberarci da atteggiamenti e posture del passato, ma ciò in nessun senso significa evitare o distruggere le nostre uniche storie personali. Incontrare la nostra corazza è un processo preciso nel quale ci liberiamo dal nostro passato e nello stesso tempo lo rendiamo parte di noi. Allo scopo di essere liberi dalla nostra corazza non solo dobbiamo contattarla e riconoscere il suo ruolo nella nostra vita, ma anche dobbiamo accettarla e appropriarcene come parte di noi.

Spesso ci rendiamo tanto insensibili che diventiamo totalmente incoscienti delle nostre difese e, continuamente, ci creiamo un ambiente in cui non corriamo il rischio di incontrare mai problemi. Ogni cosa è attentamente resa sicura e senza interesse. La prima condizione della trasformazione è sentire e percepire la nostra incompletezza, essere frustrati. Durante la fase di liberazione, in Integrazione Posturale, arriva un punto in cui i clienti iniziano ad esperienziare questa resistenza al cambiamento. Senza questo primo passo, nessuna quantità di manipolazione del tessuto, di respirazione profonda, di movimento guidato o affermazione spirituale o mentale può portare ad una liberazione significativa e definitiva della corazzatura psicosomatica. Il secondo passo nell’esperienza di liberazione è il riconoscimento o l’accettazione che la frustrazione, questo senso di incompletezza, è il problema stesso. Fino a che la mamma, il babbo o la società servono come capro espiatorio, causa del mio problema, io resterò incollato, bloccato, anche se sono cosciente di avere un problema. Ugualmente se è “quel mal di schiena” o “quel mal di piedi” che mi controlla, io non ho ancora accettato e riconosciuto la mia corazzatura per quello che è, ciò è la mia difesa contro me stesso. La liberazione che io sento nel lasciar andare la mia corazza non è un evento misterioso in cui i miei pesi vengono sollevati da una misteriosa forza. Mentre l’integratore interviene sul mio corpo, c’è bisogno che io abbia la volontà di dire “io sto resistendo.” Con questo riconoscimento è possibile che io cominci a sentire la mia lotta con me stesso o cominci semplicemente a notare la mia resistenza. Infine come ultimo passo nel processo di lasciare andare la mia corazzatura è necessario che io mi appropri e dichiari la mia incompletezza, il mio dolore e la mia insoddisfazione in quanto parte benvenuta ed importante di me stesso. Ora che sono responsabile nel creare il mio dolore, lo accetto anche come una parte vitale e di valore per me. Qui c’è un paradosso apparente: il momento che realmente accetto un mio atteggiamento non voluto, ne divento libero. Per esempio quando accetto il mio odio per mio padre, l’odio diventa completo, intero, e potente, e sono pronto per altri sentimenti. Ora che odio mio padre posso anche pienamente amarlo. Il dolore che emerge dal lavoro profondo sul tessuto è trasformato; non è più dolore immaturo ma una parte riconosciuta ed accettata di me stesso che non è più semplicemente dolore, ma piuttosto una liberazione da una vecchia ferita. Io mi libero del mio passato facendolo diventare una parte di me. Durante il processo dell’Integrazione Posturale, l’integratore ci incoraggia a prendere contatto completo con ciò che accade, a confrontare noi stessi, e ad appropriarci di ogni parte di noi stessi. In questo modo trasformiamo i nostri vecchi dolori bloccati in nuove esperienze libere. Sviluppiamo una coscienza che non tratta i nostri corpi come oggetti da essere analizzati e manipolati. In molto dei modelli classici occidentali della coscienza, la coscienza è localizzata in un posto, ‘qui’, mentre l’oggetto è localizzato ‘li’, e noi tentiamo di ampliare la nostra attenzione in condizioni controllate analizzando parti diverse di un oggetto o di un evento. Secondo questo modo di vedere, io vedo il dolore nella mia schiena come un problema da essere studiato, in quanto effetto di cause che spero possano eventualmente essere eliminate e comprese. Ma questa separazione del dolore da me è il problema. Come già detto, finché tratto il mio dolore come qualcosa di estraneo a me, mi corazzo contro la possibilità di genuinamente esplorare il dolore ed esserne liberato. Sia la visione della coscienza della Gestalt che quella dello Zen, chiarificano come l’esperienza della liberazione sia un processo di appropriazione di parti di noi stessi dapprima estranee. Quando contatto pienamente, accetto, e mi approprio, faccio mia una parte di me stesso, non sono più semplicemente cosciente di essa in quanto oggetto separato, io divento l’oggetto. Nello Zen, io mi fondo totalmente con l’oggetto; io sono sia l’osservatore che l’osservato. E nella terapia Gestalt, io illumino lo sfondo parzialmente inconscio della mia esperienza lasciando che la parte inconscia di me parli. Appena il terapeuta incontrò la ben sviluppata corazza della mia schiena, io sentii il contatto, accettai la mia resistenza verso ciò che giace profondo dentro di me, e ora finalmente incomincio ad accettare come mia la parte bassa della schiena, standoci dentro, essendoci dentro, parlando da li a me stesso, “Jack io faccio male; devi rallentare il ritmo quotidiano e darmi la attenzione che merito.” Anche se questo dialogo non va oltre, ho già cominciato a liberare la difesa inconscia che è depositata nella mia schiena. Questo dialogo può continuare. Non solo posso liberare le mie parti corazzate, posso, attraverso le parti ora liberate, comunicare con altri aspetti di me che necessitano di nuovi movimenti, sentimenti e pensieri. Un altro modo di comprendere l’esperienza dell’essere liberati dalle nostre attitudini e posture passate, è guardare al dolore che emerge come un evento speciale e trasformativo nel sistema nervoso. Secondo una dalle più accettate spiegazioni della natura del dolore, la teoria della specificità, un semplice stimolo esterno alle terminazioni nervose nel tessuto del muscolo procura una risposta condizionata generale esperienziate come dolore, ma questo non tiene conto del diretto contributo del tessuto locale (e della sua memoria muscolare all’esperienza del dolore). Ciò che è percepito come dolore dipende non soltanto dalla risposta del cervello (e di conseguenza dalle successive risposte generalizzate dell’intero sistema) ma anche da come il tessuto locale permette allo stimolo di essere ricevuto nel sistema. La teoria della specificità non considera adeguatamente il ruolo della corazzatura e della liberazione dalla corazzatura nel determinare la reattività allo stimolo. Un modo alternativo di considerare il dolore è vedere il sistema nervoso come un unità reciproca in cui cambiamenti in una sua parte agiscono in tutte le altre. L’attività nervosa generale a non è solamente controllata dal tronco del cervello, ma centri più bassi giocano anche un ruolo critico. Secondo questa visione, come abbiamo detto, il sistema nervoso è considerato come un dispositivo complesso di porte che si aprono e chiudono ché gli stimoli attraversano i recettori locali. Ciò che io sento localmente non dipende semplicemente dalla risposta del solo cervello, ma anche da come il tessuto locale controlla queste porte. È come se le porte in una certa parte del corpo-mente fossero “predisposte” da una esperienza precedentemente dolorosa, predisposta da una corazzatura protettiva che “congela” il tessuto nel muscolo ed intorno al muscolo. Se la corazzatura dovesse essere considerata permanente e inalterabile, la teoria della specificità dello stimolo semplice e della risposta potrebbe giustificare molto del nostro comportamento “bloccato,” poiché le porte rimarrebbero nelle loro posizione abituali e la loro influenza sarebbe sempre la stessa. Comunque, durante il processo della liberazione della nostra corazzatura, attraverso, lavoro corporeo profondo, sembra che siamo in grado di “riaprire” alcune delle soglie precedentemente predisposte dalle nostre esperienze. In questa visione, quando il terapista penetra le difese del corpo, il tessuto è ristimolato e il cliente può riesperienziare i ricordi, gli eventi contenuti e trattenuti nei muscoli. Sembra che quando abbiamo la volontà di riesperienziare pienamente il nostro dolore passato, iniziamo un processo di permanente vera dissoluzione anche della nostra più vecchia e caparbia corazzatura. Da quel momento in poi le soglie non sono più predisposte per nuovi generi di esperienze integranti. L’Integrazione Posturale a è un completo e sistematico processo attraverso cui possiamo scoprire l’unità dei nostri sé esterno ed interno, trovare un livello bilanciato per il caricare e lo scaricare l’energia, e affermare (contattare, riconoscere, appropriarsi) il nostro passato e l’esperienza presente. Essa può essere concepita come un processo in dieci sedute — sebbene molte persone possono richiedere più sedute — in cui ciascuna parte del corpo-mente è liberata dalla sua corazzatura e integrata nell’intera struttura. Durante le prime sette sedute, le gambe, le pelvi, il torso, le braccia e la testa sono liberati completamente e profondamente, e poi, nelle tre sedute finali vengono accuratamente messi in relazione armoniosa gli uni con gli altri. ché la nostra corazzatura difensiva basilare si dissolve, un fenomeno di rilievo accade: il tessuto corporeo diventa marcatamente più soffice, più consistente, ed anche più malleabile. Ciò può essere sentito dallo strato dei muscoli superficiali fino a quello degli estrinseci, e anche il tessuto profondo che avvolge i muscoli intrinseci é più disponibile e reattivo. Con questa liberazione il corpo comincia a trovare nuove proporzioni. Fianchi ampi diventano più stretti, torsi piccoli si espandono, torsi si allungano, facce si rilassano glutei si riempiono e si arrotondano. In alcuni casi si può crescere fino a quattro cinque centimetri in altezza ed allargare il petto di sette o otto centimetri di circonferenza. Contemporaneamente le emozioni ed i pensieri sono divenuti più flessibili. Si riesce a piangere, ad urlare, a ridere, a cantare, a lamentarsi più facilmente, ed i pensieri irrompono, liberati dai loro vecchi limiti. Durante la fase finale del processo, d’integrazione, l’integratore ci aiuta a a stabilizzare il respiro, a distribuire l’energia, ad armonizzare e renderci più coscienti dei movimenti del corpo, e ridirigere le nostre emozioni ed i nostri pensieri. La liberazione e l’integrazione del sé attraverso l’Integrazione Posturale, è un esperienza potente, riorientante. Ciò non significa che non avremo più difficoltà o non sentiremo più tensioni. C’è un bisogno continuo in noi di esprimere le nostre angosce e le nostre frustrazioni, ma ora potremo più facilmente riconoscerle, affrontarle e lasciarle andare.


Copyright Jack W. Painter, 1985

Mill Valley, CA 94941U.S.A.


Traduzione Dr. Massimo Soldati





Dr. Jack W. Painter Ph. D. 


        Liberación interior y exterior 

        Carga y descarga 

        Aceptar y entender 

Al parecer, muchos de nosotros deseamos cambiar, queremos estar más relajados, más saludables, más despiertos, pero es precisamente ahí donde recae el problema fundamental de la transformación humana. Si bien expresamos que queremos un tipo de vida diferente, y quizás nos involucramos en diversos proyectos para mejorar nosotros mismos, existe una parte de nosotros que se resiste obstinadamente a cualquier cambio de rumbo fundamental en nuestra vida. Esa parte de nosotros que no lo permite es nuestra armadura. La llamamos de esta manera debido a que es el aspecto que, temeroso de un posible dolor o confusión, nos endurece e insensibiliza el cuerpo, además de controlar cuidadosamente nuestros sentimientos y pensamientos. La armadura son todas esas posturas desarrolladas para enfrentar la vida: cuello rígido, estómago hundido, cintura voluminosa y gomosa. Son todos esos sentimientos ocultos: tristeza encubierta, ira reprimida, miedo paralizante. Son esas creencias que no expresamos, pero que nos controlan: si me esfuerzo, tendré éxito; si soy amable contigo, tú lo deberías ser conmigo. Reflexiona en tu propia conducta, observa los pequeños trucos que empleas durante el día; cómo empiezas las mañanas, cómo te mantienes optimista evitando pensamientos negativos, cómo te esmeras cuando quieres impresionar a los demás. Gran parte de este comportamiento se convierte en una segunda naturaleza que ponemos en marcha de manera inconsciente y que nos sirve hasta cierto punto para protegernos del dolor y la confusión. Sin embargo, esos hábitos nos limitan y, a la larga, forman una estructura rígida que inhibe nuestra espontaneidad. 


Una de las principales dificultades que enfrentamos para cambiar es que esa armadura es en gran parte inconsciente, pero mantiene su control incluso cuando tratamos de modificar algo. De hecho, cada vez que intentamos cambiar nuestra vida empleamos posturas y actitudes ya desarrolladas (e inconscientes) para enfrentar los problemas. Por ejemplo, si arqueas demasiado la parta baja de la espalda, lo cual provoca fuertes dolores en ella, quizás trates de arreglarlo con ejercicios de yoga. Pero probablemente te concentres en los que te resulten más fáciles y que de momento te hagan sentir bien, como arquear aún más la espalda hasta lograr una postura de pez o cobra. A la larga, esas posturas aumentarán el desequilibrio del cuerpo y generarán más dolor. En este caso, una reacción inconsciente te orienta a buscar alivio, pero de una forma que refuerza la antigua postura del cuerpo. Incluso si eres muy disciplinado y haces posturas de yoga que aplanan tu espalda, lo que harás con la actitud de tu cuerpo será trasladar la tensión y el desequilibrio a otra parte del cuerpo. Al aplanar la espalda, quizás cargues la espalda y contraigas demasiado los músculos del pecho. 

Veamos otro ejemplo. Si la parte exterior de tu cuerpo está muy endurecida, quizás recibas con gusto un masaje profundo y relajador. Tal vez se logre suavizar con manipulación a fondo y frecuente, pero solo por fuera, pues gran parte de esa tensión se trasladará simplemente a otras capas más profundas de músculos y tejidos; aún seguirás con la armadura restrictiva, pero ahora en el interior. Las tensiones del cuerpo son inseparables una de otra y forman parte de nuestra postura y hábitos generales. Trabajar en una parte del cuerpo que no libere toda la estructura (es decir, la actitud habitual detrás de nuestra postura) no es una transformación, sino un reacomodo del problema. 

Pero, ¿cómo puede afectar a nuestros hábitos básicos, nuestra estructura subyacente? Quizás estemos tentados a considerar nuestras actitudes emocionales y mentales clave como un indicio para generar un cambio, pero incluso cuando vamos más allá y nos enfrentamos con emociones y pensamientos relacionados con nuestros dolores físicos y desequilibrios, nos encontramos con una sutil evasiva muy similar. Cuando digo que estoy dispuesto a explorar cada parte de mi cuerpo y lidiar con mis sentimientos y pensamientos, quizás estoy usando una parte inconsciente de mi armadura. Puede haber un mensaje implícito escondido: “Lo intento, pero nunca funciona”, con lo que manipulo el cuerpo y la mente aunque crea que los estoy liberando. En todo nuestro comportamiento deliberado existe este tipo de actitudes fundamentales inconscientes, tanto emocionales como mentales, que se desarrollan junto con las posturas físicas y que controlan los bienintencionados esfuerzos que hacemos por mejorar nuestra vida. 

Tal vez te preguntarás: ¿qué tipo de enfoque o proceso puede servir de ayuda frente a unas defensas tan profundamente arraigadas e inconscientes? Al trabajar en mí mismo y en los demás he descubierto que lo que necesitamos es una forma de manejar el yo en su totalidad, esto es, la unidad de todas las partes del cuerpo, el exterior y el interior, la unidad del cuerpo con la mente. Al cambiar posturas viejas e inflexibles tenemos que cambiar también los procesos de pensamiento y los rígidos sentimientos que las acompañan; y si estamos liberando emociones e ideas bloqueadas, debemos aflojar músculos y tejidos para lograr movimientos nuevos y más flexibles. 

Deseo compartir con ustedes un método que desarrollé durante quince años de experimentación de trabajo. Es un tipo de “trabajo corporal”, es decir, un método que trabaja directamente con los músculos, posiciones, posturas y movimientos del cuerpo, pero que no se limita a los aspectos físicos del yo, sino que trabaja directamente con las actitudes emocionales y mentales expresadas mediante actividades físicas. A este método o proceso lo llamo “integración postural”. 

Quien no esté familiarizado con la integración postural como medio para lograr la transformación de toda la persona, quizás se asombre al presenciar una sesión, pues es probable que se encuentre a un practicante en posición expectante sobre una persona, interviniendo fuertemente con las manos, dedos o codos, mientras él o ella suspiran, gimen e incluso gritan y patalean. O tal vez lo encuentre trabajando suavemente: meciendo, acunando y tocando a la persona, animándola a respirar profundo o dialogando sobre ideas y sentimientos. ¿Qué sentido tiene todo esto? Podría parecer un culto, un rito o una perversión. Al reconocer que nos resistimos a cambiar a nivel corporal y mental, empezaremos a comprender la necesidad de estas estrategias diversas para transformar ambos. 

La integración postural es un trabajo corporal en el que el practicante emplea los dedos, puños y codos para agarrar, desplazar y mover capas de tejidos, reorganizando así el sistema muscular. Este proceso no es trabajo corporal en el sentido de que el cuerpo se esté tratando como algo separado de las emociones y la mente, sino que es trabajo corporal solo en la medida en que el cuerpo es una forma tangible que está disponible de manera inmediata para el cuerpo y la mente. El poder extraordinario de la integración postural yace en la voluntad tanto de cliente como practicante de trabajar con el o la cliente en diversos niveles al mismo tiempo. Conforme mis manos tocan el cuerpo, relajando las tensiones musculares profundas, miro directamente a los ojos de mi cliente. Al aplicar presión le pido a la persona que me exprese mediante sonido, movimiento y palabras lo que está pasando, lo que detecta, siente y piensa. Mantener este contacto, compartiendo abiertamente, le permite al practicante mayor flexibilidad para cambiar el énfasis del trabajo para cumplir con las demandas cambiantes de toda la persona. El practicante y el cliente ahora trabajan con los tejidos, ahora con las palabras, ahora con los sonidos, pero todo el tiempo reconociendo la unidad física, emocional y cognitiva del proceso. 

No obstante, al considerar nuestra resistencia, el cambio fundamental del yo involucra más que este intercambio momentáneo, sin importar qué tan unificado esté a nivel emocional y físico. De hecho, laintegración postural no es solamente una liberación momentánea, sino un plan sistemático para enfrentar al yo en su totalidad, un proceso que el practicante guía paso a paso para redescubrir nuestra integridad, salud, flexibilidad y espontaneidad. Los practicantes y maestros de la integración posturalhan descubierto a lo largo de doce años de experiencia —mediante la experimentación, la observación y el intercambio— que en el proceso para unificarnos a nosotros mismos es muy importante que: 

1.    trabajemos con las distintas capas del cuerpo-mente, las estructuras y emociones externas, así como la musculatura interna profunda y los sentimientos que la acompañan; 


2.    equilibremos y regulemos nuestro nivel de energía disponible para que no nos estanquemos en un patrón de debilidad y desnutrición o explosividad y nerviosismo excesivo; 


3.    asimilemos y entendamos los cambios que estamos experimentando para poder darnos cuenta que podemos aceptar el antiguo yo y aun así poder sentirnos libres gracias a esta nueva experiencia. 

Liberación interior y exterior

Nuestro desarrollo es una serie de respuestas aprendidas, muchas de las cuales se convierten en hábitos rígidos que nos protegen contra el dolor, pero nos impiden sentirnos plenos y espontáneos. El primero de estos hábitos forma el núcleo de nuestra resistencia. Durante el trauma de la concepción al avanzar por las trompas de Falopio y quedar implantados para comenzar la gestación en el útero, ya establecemos patrones para protegernos. Este núcleo en desarrollo se refuerza con el trauma del nacimiento y el paso por las fases oral, anal y genital del desarrollo infantil. Hacia los tres o cuatro años, ya hemos desarrollado casi en su totalidad nuestras posturas típicas y nuestra manera de evitar el dolor y el cambio no deseados. 

El resto de nuestra vida suele ser un refuerzo de este núcleo, años de respuestas protectoras acumuladas en forma similar. Pero llegamos incluso a complicar más la armadura creando más protección, un revestimiento que cubre el núcleo, pues aunque es nuestra parte más resistente, también es la más vulnerable ante el dolor intenso. Una coraza nos permite arriesgarnos, y si nos lastimamos, será algo superficial debido a que contamos con protección a un nivel más profundo. Mantenemos esta división básica entre núcleo y corteza de muchas formas. A nivel físico quizás desarrollemos los músculos externos del cuerpo, que en anatomía se conoce como los músculos “extrínsecos”: son los grandes y poderosos músculos de la locomoción que sirven para correr, levantar cosas y arrojarlas. Tal vez los desarrollamos como forma de superar nuestros problemas mediante poder y fuerza solamente, pero al hacerlo nulificamos los músculos internos, los “intrínsecos”, que inician y coordinan los movimientos externos. 

En casos extremos, este desequilibrio entre una coraza dura y un núcleo blando nos deja los músculos rígidos y torpes. A nivel emocional y mental, quizás creamos que si nuestra vida es activa en el exterior, también lo será en el interior. Si nos damos cuenta del excesivo desarrollo de nuestro exterior, de la dura coraza protectora que hemos creado, quizás tratemos de ablandar esta defensa con un trabajo gradual de afuera hacia adentro; una de las estrategias más utilizadas en trabajo corporal profundo. En este tipo de trabajo se considera que el cuerpo, como la cebolla, está compuesto de capas, y que para llegar a las internas hay que quitar primero las externas. 

Entenderemos mejor este enfoque del cuerpo si contemplamos un momento la naturaleza y la situación del tejido que se manipula. Los músculos del cuerpo están cubiertos en envolturas formadas por un tejido flexible llamado fascia. Este material organiza y guía nuestros músculos formando un sistema compuesto de capas de tejido. En el exterior del cuerpo tenemos una gran capa que envuelve todo como una enorme bolsa del súper. Conforme profundizamos, vamos encontrando que cada músculo tiene su propia envoltura. Al desarrollar patrones rígidos de conducta física y emocional, este sistema de fascias se vuelve menos flexible y limita nuestros movimientos y la actitud del cuerpo y la mente en general. 

La estrategia en este tipo de trabajo del exterior al interior es ablandar y reorganizar las partes del sistema fascial endurecidas y atoradas, lo cual proporciona a su vez movilidad y equilibrio a los músculos cubiertos por la fascia. He comprobado que si empezamos a trabajar con el exterior creyendo que llegaremos fácilmente al interior, pasamos por alto la forma sutil en que nuestra armadura cambia sus defensas. Es posible que la tensión que liberamos en la superficie pase a un sitio más profundo y protegido. Desde luego es importante respetar el ritmo de cada persona para experimentar y asimilar el cambio, y a menudo el practicante de integración postural se concentra en los planos exteriores superficiales de la fascia para ir avanzando poco a poco hacia adentro. Sin embargo, he visto que cuando se da una transformación auténtica, no solo cambia el exterior sino el interior. El interior también está presentando de forma simultánea los cambios pertinentes. 

Conforme trabajo en las capas superficiales de tejido, lo coordino con el movimiento de los músculos intrínsecos, como el balanceo suave de la pelvis o con movimientos cortos y ligeros de la espina dorsal. También cuando trabajo la musculatura extrínseca, así como los sentimientos y actitudes externas, por ejemplo, trabajo a la vez dentro de la boca, en la que se almacenan algunas de las estructuras, emociones y actitudes más profundas del cuerpo. Más que considerar el cuerpo, el cuerpomente, como cebolla de muchas capas, podemos empezar, con la ayuda del practicante, a sentirlo como una masa maleable y vibrante, menos viscosa en unos lugares que en otros, pero compuesta del mismo material que interfluye desde dentro hacia afuera y viceversa. Cuando se toca a cualquier nivel o profundidad, su respuesta es instantánea y se reacomoda en cualquier parte o dimensión. 

Carga y descarga

Otra manera de aferrarnos a nuestro yo blindado y defensivo es frenando o disipando la energía, nuestra fuerza física, nuestros sentimientos y pensamientos. Por una parte, quizás sentimos la necesidad de aumentar la energía que no usamos lo suficiente o la expresión de la misma. Podemos ser musculosos, pero incapaces de fluir con este posible poder; podemos ser rígidos, negándonos a expresar el enojo que hemos acumulado; o podemos protegernos con opiniones cautelosas. Por otra parte, tendemos a disiparnos a nosotros mismos, sin darnos la oportunidad de recuperarnos. Podemos colapsar por agotamiento excesivo o podemos expresar nuestros sentimientos y pensamientos sin ningún control o sentido del límite. 

Entonces ensayamos movimientos nuevos, exploramos actitudes y sentimientos nuevos hasta que se convierten en habituales y se pueden modificar (no abandonar) por una conducta espontánea. Podemos comparar este proceso con la carga y descarga de una batería: al crear y nutrir nuestra fuerza, nuestros sentimientos y actitudes, almacenamos energía, y al expresarla la liberamos. Esta acumulación de energía, su descarga y recarga, es un ciclo que se repite continuamente: si nos negamos a cargarnos de ella, permanecemos débiles, la buscamos, y si nos negamos a descargarla, nos ponemos tensos por la acumulación excesiva. 

Permitir que el ciclo de carga y descarga fluya en todas las actividades de nuestro cuerpo-mente da una dirección natural a nuestra vida. Este ciclo de carga y descarga comprende los hábitos y actitudes nuevos y viejos al aceptarlos y usarlos, pero me siento libre de comportarme en forma espontánea. Cada movimiento, emoción e idea toman la energía y el espacio necesario para completarse a sí mismos, pero sin bloquear la actividad del siguiente momento. Por ejemplo, al empezar a sentir ira, necesito tiempo para que la irritación aumente, para cargar energía, y al ir incrementando necesito también tiempo para expresarla completamente, para descargarla. Si el cúmulo de mi irritación o su punto álgido se acortan, quedo frustrado, y si la sigo expresando hasta que se convierte en una cólera sin sentido, también quedo frustrado y exhausto. 

La respiración es la clave para mantener un fácil equilibrio entre la carga y descarga de nuestra energía. Si tomamos demasiado aire, construimos nuestra energía sin gastar completamente lo que se está acumulando, pero por otro lado si expulsamos nuestra respiración con una exhalación extendida y contraída, nos sobrecargamos a nosotros mismos. Una manera de liberar esta armadura es, con la ayuda del practicante, alejar la atención de esa parte del ciclo respiratorio que ha trabajado demasiado y concentrarse en la descuidada. Si la exhalación es excesiva, si hay demasiada descarga, es importante suavizarla y disminuirla a la vez que se fomentan inhalaciones más profundas, especialmente en las zonas descuidadas del tórax, vientre o espalda. Y a la inversa, cuando la inhalación es excesiva, se puede enfocar la atención en una mayor exhalación estimulando la fuerza y el sonido exagerados. Conforme la carga y descarga de la energía empieza a equilibrarse, el practicante propicia lo que conocemos como la “respiración espontánea”, un movimiento vibratorio e impredecible de todo el aparato respiratorio y a la larga de todo el cuerpo, la cual es esencial para el continuo equilibrio y flexibilidad de la persona. Una vez que el practicante entra al tejido, las piernas, los muslos, la pelvis y la cabeza, empiezan a ondular junto con respiraciones vibratorias en el tórax, y la energía que liberamos mediante cada exhalación regresa en la siguiente inhalación. 

Aceptar y entender

El practicante de la integración postural tiene que saber cuánta presión pueden tolerar las personas en un momento dado. Se necesita trabajar en la frontera que hay entre masaje relajante y la penetración profunda, y a veces dolorosa, en el tejido. Si la presión es demasiado leve, no se evoca nada nuevo; si es demasiado profunda y rápida, se refuerza la armadura. La persona necesita enfrentarse a su armadura, pero a un ritmo que le permita asimilar y explorar gradualmente lo que sucede. En último caso, depende de la persona ser receptiva al trabajo del practicante, experimentar esas partes inconscientes de sí mismo rechazadas previamente. Durante el proceso, el practicante puede ayudar a entender los pasos importantes que se deben tomar para asimilar y entender esta experiencia. 

Ya sea que la armadura tenga la forma de una protección dura o un cojín suave, se crea en un inicio como una forma de evitar el dolor y la insatisfacción, pero se vuelve el medio habitual para aguantar el dolor de manera inconsciente. Experimentar esa armadura equivale a liberarnos de antiguas actitudes y posturas, lo cual no significa eludir o destruir nuestra historia única y personal. Encontrar esa armadura es un proceso evidente en el que nos liberamos del pasado incorporándolo en nuestra vida. Para poder liberarnos de la armadura, no solo tenemos que ponernos en contacto con ella y reconocer su papel, sino reivindicarla como parte nuestra. A veces nos insensibilizamos tanto que no vemos nuestras defensas y creamos continuamente un entorno en el que procuramos no tropezar con problemas y donde todo resulte seguro y sin incidentes. 

La primera condición para la transformación es sentir que estamos incompletos, frustrados. Llega un momento en el que se empieza a experimentar la resistencia al cambio. Sin este primer paso, ni la manipulación de tejido, ni la respiración profunda, ni el movimiento guiado o la afirmación mental o espiritual pueden lograr una liberación significativa y duradera de la armadura del cuerpo-mente. 

El segundo paso es reconocer que la frustración, esa sensación de estar incompletos, es el problema mismo. Mientras papá, mamá o la sociedad se consideren la causa del problema, permaneceremos atorados aunque seamos conscientes de que tenemos un problema. De igual forma, si ese “dolor de espalda” o “esos pies adoloridos” nos controlan, significa que no hemos aceptado o reconocido nuestra armadura como lo que es: una defensa contra nosotros mismos. 

La liberación que sentimos al soltarla no es un suceso misterioso en el que alguna fuerza externa nos libera de la carga. Cuando el practicante impacta mi cuerpo, necesito estar dispuesto a decir “estoy resistiendo”. Al reconocerlo tal vez sienta la lucha conmigo mismo o note solo mi resistencia. Como último paso en este proceso para liberar mi armadura, necesito afirmar mi estado incompleto, mi dolor e insatisfacción como una parte aceptada e importante de mí. Ahora que me responsabilizo de crear mi dolor, lo acepto como parte mía vital y valiosa. Aquí tenemos una aparente paradoja: en el momento en que acepto en verdad mi indeseable actitud me libero de ella. Por ejemplo, cuando acepto el odio a mi padre, ese odio se vuelve completo, total y poderoso, y ya estoy listo para otros sentimientos: ahora que odio a mi padre también puedo amarlo plenamente. El dolor que surge del trabajo en tejidos profundos se transforma. Ya no es puro dolor, sino una parte mía que acepto y afirmo, una liberación de una vieja herida. Me libero de mi pasado incorporándolo en mi vida. 

Durante el proceso de la integración postural, el practicante nos alienta a conectarnos totalmente con lo que está sucediendo, confrontarnos y afirmar cada parte de nuestro ser, para así transformar nuestros antiguos dolores estancados en experiencias nuevas y libres. Estamos desarrollando una consciencia que no trata a nuestro cuerpo como objetos que deban analizarse y manipularse. 

En muchos modelos occidentales clásicos de la consciencia, se le suele situar en un lugar, “aquí”, mientras el objeto se sitúa “ahí”, y tratamos de ampliarla analizando las diversas partes del objeto o evento en condiciones controladas. De acuerdo con esto, considero el dolor de la parte baja de la espalda como un problema a estudiar, como efecto de causas que espero entender y eliminar. No obstante, el problema es precisamente separar el dolor de mí. Como señalé anteriormente, mientras trate mi dolor como algo externo a mí, me protejo contra la posibilidad de explorar en verdad el dolor y liberarme de él. 

Los enfoques Zen y Gestalt de la consciencia establecen con claridad que la experiencia de liberación es un proceso de afirmación previa de partes ajenas a nosotros. Cuando hago contacto, admito y me apropio con plenitud de una parte mía, no solo soy consciente de ella como un objeto separado, sino que me convierto en el objeto. En el Zen, me uno en su totalidad al objeto; soy el observador y el observado. En terapia Gestalt, ilumino el fondo parcialmente inconsciente de mi experiencia dejando que se exprese. 

Cuando el practicante se encuentra con una fuerte armadura en mi espalda baja, siento el contacto, reconozco la resistencia que subyace en mi interior y finalmente empiezo a afirmar la existencia de la parte baja de mi espalda, cómo se comunica conmigo. “Jack, me duele, necesitas bajar el ritmo diario y prestarme la atención que merezco”. Aunque este diálogo no avance más, ya he comenzado a liberar la defensa inconsciente acumulada en la espalda. Este diálogo puede continuar. No solo puedo liberar mis partes blindadas, ahora a través de las partes liberadas puedo comunicarme con otros aspectos de mi ser que necesitan ayudarse entre sí, que necesitan probar nuevos movimientos, sentimientos y pensamientos. 

Podemos analizar este método de aceptación y entendimiento del yo desde un nivel más técnico. Podemos observar el dolor que surge durante la liberación de antiguas posturas y actitudes como un suceso especial y transformador en el sistema nervioso. De acuerdo con una de las explicaciones con mayor aceptación sobre la naturaleza del dolor ─la teoría de la especificidad─, un solo estímulo externo a las terminaciones nerviosas en el tejido del músculo lleva a una respuesta condicionada general que se experimenta como dolor, pero esto no representa la contribución directa del tejido local (y la memoria muscular) a la experiencia del dolor. Aquello que se experimenta como dolor no depende solo de la respuesta del cerebro (y a su vez en las posteriores respuestas generalizadas de todo el sistema), sino también en cómo el tejido local permite que el sistema perciba el estímulo. La teoría de la especificidad no representa de forma adecuada el papel que la armadura y su liberación juegan al determinar la reacción al estímulo. 

Una forma alterna de analizar el dolor es ver al sistema nervioso como una unidad recíproca con cambios en cualquier parte que afectan a la otra. El tronco del cerebro no controla directamente toda la actividad nerviosa, sino que los centros inferiores también tienen un papel esencial. Como analizamos anteriormente, esta idea indica que el sistema nervioso es un conjunto complicado de puertas que abren y cierran conforme pasa el estímulo a través de los receptores locales. Aquello que siento depende localmente no solo de la respuesta del cerebro mismo, sino de cómo el tejido local controla estas puertas. Es como si las puertas de ciertas partes del cuerpo y la mente estuvieran "fijadas" por una experiencia dolorosa previa, por una armadura protectora que “congela” el tejido y alrededor del músculo. Si la armadura se considerara permanente e inmutable, la teoría de la especificidad del mero estímulo y respuesta podría explicar gran parte de nuestro comportamiento “estancado”, pues las puertas permanecerían en su lugar habitual y su influencia siempre sería la misma. 

Sin embargo, durante el proceso de liberación de la armadura mediante trabajo corporal profundo parece que podemos “reabrir” algunas puertas establecidas por la experiencia. En este sentido, cuando el practicante penetra las defensas corporales estimula de nuevo el tejido y el cliente puede volver a experimentar recuerdos, los sucesos almacenados en los músculos. Parece que cuando estamos dispuestos a volver a experimentar el dolor previo, empezamos el proceso de deshacernos genuina y permanentemente de nuestra armadura más testaruda, incluso la más antigua. A partir de entonces, las puertas ya no están sujetas por la armadura, sino que tienen la libertad de restablecer nuevos tipos de experiencias integradoras. 

Entonces la integración postural es un proceso exhaustivo y sistemático con el que podemos descubrir la unidad de nuestro ser interior y exterior, encontrar un nivel equilibrado de carga y descarga de energía, así como afirmar (contactar, reconocer, reivindicar) las experiencias pasadas y presentes. Se puede explicar como un proceso de diez sesiones —aunque muchas personas requieren más— en las que cada parte del cuerpo-mente se libera de su armadura y se integra eventualmente en toda la estructura. Durante las primeras siete sesiones, se liberan en su totalidad las piernas, pelvis, el torso, los brazos y la cabeza, ya en las últimas tres sesiones se crea una relación armoniosa entre cada parte. 


Conforme desaparece nuestra armadura defensiva básica, se presenta un fenómeno sorprendente: el tejido corporal se vuelve más suave, más uniforme, resiliente y más maleable, que se puede sentir desde la parte superficial hasta las capas de los músculos extrínsecos; incluso el tejido profundo que envuelve a los músculos intrínsecos está más disponible y receptivo. Al lograr esta liberación, el cuerpo encuentra nuevas proporciones: las caderas anchas se estrechan, el tórax pequeño se agranda, el torso se alarga, el rostro se relaja, las posaderas se llenan y redondean. Hay casos en que se pueden ganar hasta 5 cm de altura y 7.5 cm de circunferencia alrededor del tórax. Emociones y pensamientos se vuelven también más flexibles. Lloramos, gritamos, reímos, cantamos y gemimos con mayor facilidad, y los pensamientos quedan liberados de sus viejos límites. 

Durante la fase final del proceso —la integración—, el practicante nos ayuda a estabilizar la respiración, distribuir energía, armonizar y a ser más conscientes de los movimientos del cuerpo, así como reorientar nuestras emociones y pensamientos. La liberación e integración del yo con laintegración postural es una experiencia poderosa que reorienta. Esto no significa que ya no tendremos dificultades o sentiremos tensión, pues es necesario que continuamente expresemos nuestras ansiedades y frustraciones, pero ahora podremos reconocerlas, confrontarlas y liberarlas de una manera más rápida.


Version en español: Rosa Maria Sevilla Padrón


Copyright :
Jack Painter, 1985,                                                                                                                                                                                              I
nternational Center for Release and Integration, 450, Hillside Avenue,

Mill Valley, CA 94941, U.S.A.




Une transformation globale de l’êtr

Par Dr.  Jack Painter, Ph.D.

Il semble évident que nous soyons tous prêts à changer si cela implique de devenir plus calme, plus en forme, plus vivant … mais c’est précisément là qu’est Ie problème de base de toute transformation humaine. même lorsque nous affirmons que nous souhaitons une vie différente, même lorsque nous sommes impliqués d’une façon ou d’une autre dans ce processus de transformation, il y a toujours en chacun de nous un personnage entêté qui s’oppose à toute redéfinition fondamentale de ce que nous sommes.

Ce personnage, cette partie de nous qui refuse de laisser aller, de s’abandonner, C’est notre armure. Nous lui donnons Ie nom d’armure parce que c’est cet aspect de nous qui se durcit en désensibilisant notre corps, effrayé par toute possibilité de douleur ou de confusion, et qui réussit ainsi à garder le contrôle absolu de nos émotions et de nos pensées. L’armure, c’est cette série de postures bien développées avec lesquelles on négocie dans la vie : un cou rigide, un l’entre qu’on retient, des hanches bien enveloppées, caoutchouteuses. C’est aussi cette série d’émotions qu’on contrôle bien ; la tristesse qu’on maquille d’une façon ou d’une autre, la colère qu’on retient, la peur qui paralyse. C’est encore toute cette armée de croyances non avouées et répressives : Si j’essaie vraiment je réussirai ; Si je suis gentil avec toi, tu seras gentil avec moi” …

Pensez à votre propre façon de vous comporter. Prenez note des petits trucs que vous vous inventez pour réussir à passer au travers de l’os journées ; comment vous réussissez à vous motiver Ie matin, comment vous vous gardez en forme en ne vous permettant pas de pensées négatives, comment vous parvenez toujours à montrer votre meilleur aspect quand il s’agit d’impressionner les autres. Une bonne part de ces comportements deviennent une sorte de seconde nature : ils se mettent en marche de façon inconsciente et ils fonctionnent d’ailleurs fort bien en nous protégeant de toute douleur et de toute confusion. Toutefois, il est important de saisir que ces comportements nous limitent aussi et que vient toujours Ie moment où ils se transforment en une structure rigide qui inhibe toute notre spontanéité.


En répondant naturellement à la douleur ou au danger, nous avons tendance à nous rigidifier ou même à paralyser certaines parties de notre corps. L’armure (une bande de tissus sur-contractés ou sur-ramollis) est une sorte de réponse réflexe qui prend forme lorsque nous anticipons un danger qui n’est pas vraiment présent. On peut voir l’armure comme un segment à la fois physique, émotif et mental encerclant le corps en bloquant toute flexibilité et tout mouvement spontané. Nous voyons ici 7 principaux segments, ou bandes, d’armure :

1. Le segment oculaire est une défense qui peut prendre la forme d’une contraction, d’une raideur ou d’une immobilité autour du cuir chevelu, du front, des paupières, des yeux et des glandes lacrymales. Il se manifeste souvent par un masque figé, sans expression.

2. Le segment oral comprend habituellement les lèvres, le menton et la gorge, et il empêche de se manifester des besoins comme Ie fait de sucer, de mordre et de crier.

3. Le segment du cou peut retenir une colère qu’on ne l’eut pas s’avouer ou des sentiments qu’on préfère ravaler.

4. Le segment thoracique peut être rigide, comme lorsque les épaules sont tirées, vers l’arrière dans une volonté de contrôle, ou écrasé, comme par une tristesse ou une faiblesse chronique.

5. Le segment diaphragmatique encercle l’estomac, Ie pancréas, Ie foie et Ie reins, et réprime l’expression de sentiments “viscéraux” comme le dégoût et la peur de la mort

6. Le segment abdominal coupe souvent Ie corps en deux en empêchant le cœur et la tête, en haut, de se brancher sur l’énergie du bassin, en bas.

7. Le segment pelvien se divise en deux parties. A : le bassin où se cachent les frustrations et les désirs sexuels les plus profonds et, B : les jambes qui supportent nos insécurités et nos manques de stabilité (grounding).

Les tensions du corps sont clairement inséparables l’une de l’autre : elles s’inscrivent dans notre posture générale et dans nos vieilles habitudes. Le fait de travailler une partie quelconque du corps et de ne pas viser au relâchement de toute la structure corporelle ne mène en fait qu’à une réorganisation de nos problèmes, pas à une transformation véritable.

Comment alors peut-on réussir à toucher ces habitudes ancrées, ces structures sous-jacentes? On pourra être tenté de considérer que la clé de toute transformation réside dans notre attitude émotive et mentale “de base”; pourtant même lorsque nous essayons d’aller plus avant en mettant aussi en ligne de compte ces émotions et ces pensées qui sont reliées aux douleurs et aux déséquilibres que nous ressentons, nous ne rencontrons qu’une subtile façon de nous jouer nous-mêmes. Chaque fois que je me dis que je suis prêt à explorer telle ou telle partie de mon corps en essayant de dépister les émotions et les pensées qui s’y rattachent, j’utilise probablement une partie inconsciente de mon armure. Souvent, il se cache là un message implicite : “j’essaie très fort, mais jamais rien ne fonctionne vraiment pour moi” … et ce message inconscient manipule tout autant mon esprit que mon corps alors même que je pense travailler à relâcher ces deux aspects de mon être. Derrière chacun de nos comportements conscients se cachent de nombreuses attitudes émotionnelles et mentales inconscientes : elles se sont développées en même temps que nos postures physiques et elles ont Ie contrôle sur les efforts, aussi bien intentionnés soient-ils, que nous faisons pour améliorer la qualité de nos vies.

Vous commencez probablement à vous demander quel type d’approche, quel genre de processus peut réussir à percer un système de défense inconscient aussi solidement ancré. En travaillant sur moi tout autant qu’avec les autres, j’ai découvert qu’il faut absolument aborder l’être dans sa totalité, dans l’unité de toutes les parties du corps, l’extérieur en même temps que l’intérieur, dans l’unité profonde du corps et de l’esprit. Si on transforme des vieilles postures rigides, il faut aussi transformer les émotions et les façons de penser rigides qu’elles incarnaient : si on relâche une foule d’émotions bloquées et les attitudes mentales qui les accompagnent, il est aussi important de relâcher Ie tissu musculaire pour, qu’une nouvelle flexibilité soit vraiment possible.

J’aimerais partager avec vous une approche que j’ai développée à travers quinze années d’expérimentation et de travail. C’est un type de “travail corporel”, c’est-à-dire une approche impliquant un travail direct sur les muscles, les positions, les postures et les mouvements du corps, mais cette approche corporelle ne fait qu’aborder l’aspect physique de l’être : elle implique aussi un travail direct sur les attitudes émotionnelles et mentales exprimées par tout ce donné physique. Cette approche, ce processus, je lui ai donné le nom Intégration Posturale.

Si vous n’êtes pas familier avec l’Intégration posturale comme moyen de transformation de l’être tout entier, vous seriez probablement très surpris d’arriver tout à coup au milieu d’une session de travail. Vous y verriez le praticien installé au-dessus de son client et travaillant avec ses mains, ses doigts ou même ses coudes pendant que l’autre gémit, soupire ou crie en donnant des coups de pieds. Le praticien pourrait être en train de travailler très doucement aussi en berçant le client dans ses bras ou même en le caressant tout en l’encourageant à prendre de profondes respirations : ils pourraient aussi être tous deux en train de dialoguer ou de clarifier certaines idées ou certains sentiments. Comment comprendre tout cela ? Qu’est-ce qui se passe au juste ? S’agit-il d’un culte, d’un rituel ou même d’un nouveau style de perversion ?

En fait, ce n’est qu’en reconnaissant notre résistance au changement autant au niveau du corps qu’à celui de la conscience que nous commencerons à saisir Ie besoin d’un ensemble de stratégies diverses qui nous permettrons d’amener de véritables transformations à ces deux niveaux simultanément. En Intégration posturale, le praticien utilise ses doigts, ses poings et ses coudes pour agripper et pour déplacer différents plans de tissus afin de réorganiser tout le système musculaire. Il ne faut pas saisir ici l’expression “travail corporel” dans le sens où on y traiterait le corps séparément des émotions et des attitudes mentales : au contraire, le processus de l’Intégration posturale n’est une approche corporelle que dans le sens où le corps est une forme immédiatement saisissable et accessible de cet ensemble formé par le corps, le mental et les émotions. La puissance extraordinaire de l’Intégration posturale tient à cette volonté de travailler simultanément à plusieurs niveaux avec le client. En prenant peu à peu contact avec le corps du client, mes mains relâchent des tensions musculaires profondes pendant que j’établis un contact visuel : quand je commence à appliquer la pression, je demande au client de partager ce qu’il ressent et ce qu’il pense à l’aide de sons, de mouvements ou même de mots. Ce n’est en fait qu’en entretenant ce contact, qu’en gardant ce canal constamment ouvert que le praticien pourra se montrer assez flexible pour déplacer selon le cas son attention et répondre aux demandes constamment changeantes du client. Le praticien et le client travaillent ensemble, tantôt sur Ie tissu musculaire, tantôt avec des mots ou avec des sons : toujours cependant, ils reconnaissent la profonde unité physique, émotionnelle et cognitive du processus.

Si l’on considère toutefois l’importance de nos résistances, un changement profond de l’être implique plus que ce partage momentané aussi unifié soit-il sur les plans physique et émotionnel. L’Intégration posturale est en effet beaucoup plus qu’un relâchement temporaire ; c’est une approche systématique qui touche l’être dans sa globalité, un processus étape par étape dans lequel, guidé par Ie praticien, nous en arrivons à redécouvrir notre totalité, notre santé, notre flexibilité et notre spontanéité. En plus de douze années d’expériences diverses -expérimentations, observations et partages- les praticiens et les moniteurs d’lntégration posturale ont découvert que dans ce processus d’unification de l’être, il est particulièrement important

1° de travailler les différents aspects du corps-conscience (bodymind), c’est-à-dire autant ses structures extérieures et les émotions qu’elles manifestent que sa musculature interne profonde et les sentiments qui l’accompagnent ;

2° d’en arriver à équilibrer et à régulariser l’énergie disponible de façon à ce que nous ne restions pas figés dans un pattern selon lequel nous sommes toujours soit en état de faiblesse et de sous-nourrissement, soit toujours près d’exploser et en constante surexcitation ;

3° d’assimiler et de comprendre les changements que l’on est en train de vivre et de réaliser ainsi que l’on peut accepter son vieux moi tout en étant complètement disponible aux nouvelles expériences.

Relâcher l’extérieur et l’intérieur

Notre développement personnel raconte l’histoire de ces réponses apprises qui, avec Ie temps, deviennent des habitudes rigides dont Ie but premier est de nous protéger de la douleur : ce sont toutefois ces mêmes habitudes qui nous empêchent d’être complet et spontané. Les plus anciennes de ces habitudes forment Ie cœur même de nos résistances. Les traumatismes que nous vivons dès les premiers instants de notre existence -dès le moment de la conception puis tout au long du voyage vers les trompes de Fallope jusqu’à l’implantation dans l’utérus et à la gestation établissent déjà des structures de protection. Ce “cœur” de résistance se renforce encore lorsque nous sommes forcés de vivre le choc de la naissance puis de nous débattre tout Ie long de la petite enfance en traversant les phases orale, anale et génitale. Dès l’âge de trois ou quatre ans, nous avons déjà développé presque complètement nos postures caractéristiques, nos façons personnelles d’éviter la douleur ou toute forme de transformation non souhaitée.

Nous passons habituellement le reste de nos vies à renforcer ce “cœur” en accumulant avec les années des séries de réponses similaires. Mais toute cette armure est encore compliquée du fait que nous créons une couche protectrice de plus en isolant Ie “cœur” de nos tensions d’une sorte de vernis : car ce “cœur”, tout en étant la partie la plus résistante de ce que nous sommes, est également la plus vulnérable à la douleur intense. Ce nouveau vernis protecteur, cette “carapace” nous permettra donc de prendre certains risques : si jamais nous sommes blessés, ce ne sera que de façon superficielle. A l’intérieur, profondément, le système de protection restera intact.

Cette division très nette entre le “cœur” et la “carapace” se manifeste à plusieurs niveaux. Sur le plan physique, on peut développer les muscles externes du corps, ce qu’en anatomie on appelle la musculature “extrinsèque” et qui comprend les muscles puissants assurant la locomotion et les activités diverses comme la course ou le fait de lancer ou de soulever des objets. Le développement de ces muscles peut nous aider à dépasser nos problèmes en mettant l’accent sur la force et la puissance, mais en procédant ainsi on oublie habituellement les muscles internes, les “intrinsèques”, qui eux initient et coordonnent tous nos mouvements vers l’extérieur. En dernière extrémité, ce déséquilibre entre une “carapace” dure et un “cœur” faible peut faire de nous des êtres gauches bardés de muscles gonflés. Sur les plans mental et émotionnel, on peut de la même façon en arriver à croire que notre vie intérieure sera suffisamment pleine si on arrive à être très actifs dans nos manifestations extérieures.

Si l’on devient conscient de ce sur-développement tout orienté sur l’extérieur, de cette “carapace” protectrice créée de toutes pièces, on pourra être tenté d’assouplir ce système de défense en travaillant graduellement de l’extérieur vers l’intérieur, vers Ie “cœur”. C’est d’ailleurs une des stratégies les plus fréquentes en travail corporel que de travailler de la “carapace” vers le “cœur” : dans ce style d’approche on considère Ie corps un peu comme un oignon et pour réussir à en atteindre les niveaux les plus profonds, on n’a qu’à en éplucher les couches protectrices, une par une.

On peut comprendre un peu mieux cette approche si l’on considère la nature et la structure des tissus que l’on manipule. Les muscles du corps sont enveloppés dans un tissu souple nommé fascia. C’est ce tissu qui organise et qui guide les mouvements de nos muscles à partir d’un système de couches et de niveaux de profondeur : le système myofascial. Juste sous la peau se trouve une couche omniprésente qui, à l’instar d’une sorte de grand sac, retient tous les muscles : à un niveau un peu plus profond, on trouve une série d’enveloppes individuelles pour chaque muscle. Lorsque nous développons des comportements rigides autant sur Ie plan physique qu’émotionnel, ce système de tissu devient de moins en moins souple et Ie fascia limite alors nos mouvements tout autant que notre attitude générale. La stratégie de l’approche dont nous parlions plus haut consiste à assouplir puis à réorganiser les parties du système myofascial qui sont devenues engluées pour que, espère-t-on, les muscles retenus par le fascia puissent retrouver leur mobilité et leur équilibre.

Mon expérience m’a démontré que si l’on commence à travailler l’extérieur en croyant qu’on pourra affecter l’intérieur, on oublie avec quelle subtilité notre armure peut réorganiser ses défenses. La tension que l’on relâche en surface peut tout simplement se déplacer vers un territoire profond mieux protégé. Bien sûr, il est important de respecter Ie rythme de travail et d’assimilation d’un client et souvent l’Intégrateur postural portera son attention sur les couches superficielles de fascia pour travailler ensuite graduellement de plus en plus en profondeur. Toutefois, lorsqu’une véritable transformation se produit, elle ne se manifeste pas qu’à l’extérieur : elle survient simultanément à l’intérieur.

Le psoas-iliaque est un muscle intrinsèque profondément enfoui dans le bassin. Quand il n’est pas subjugué par les muscles extrinsèques entourant l’extérieur du bassin, le psoas-iliaque est à la source de notre énergie personnelle et un puissant régulateur de cette énergie de base.

En commençant à travailler les couches superficielles de tissu, je demande au client d’activer sa musculature intrinsèque en roulant doucement Ie bassin par exemple, ou en bougeant la colonne vertébrale. En abordant cette musculature extrinsèque de même que les attitudes mentales et les émotions qu’elle véhicule, il arrive ainsi fréquemment que je travaille simultanément l’intérieur de la bouche qui retient certaines des émotions, des structures et des attitudes les plus profondes du corps. Plutôt que de traiter le corps comme un oignon formé de plusieurs couches on peut alors, avec l’aide du praticien, arriver à le percevoir comme une masse vibrante et malléable plus ou moins engluée à certains endroits, mais fondamentalement composée du même matériau vivant, à l’intérieur comme à l’extérieur. Touché à quelque niveau de profondeur que ce soit, cet ensemble vivant répond instantanément en se donnant également une nouvelle forme dans toutes ses autres dimensions, dans toutes ses autres parties.

La charge et la décharge

Nous maintenons également notre armure défensive d’une autre façon: en retenant ou en dissipant notre énergie, c’est-á-dire notre force physique, nos émotions et nos attitudes mentales. D’une part, on peut sentir le besoin d’augmenter son niveau énergétique sans trouver de moyen efficace pour l’exprimer : certains sont très musclés mais ne réussissent pas á se sentir bien avec cette puissance potentielle; on peut aussi étre rigide et refuser d’exprimer la colère accumulée depuis l’enfance, ou encore se protéger en se cachant derrière des opinions bien posées. De l’autre, on peut avoir tendance á dissiper son énergie sans se donner la chance de récupérer jusqu’á s’écraser de fatigue; on peut aussi exprimer ses sentiments et ses idées de façon incontrólée, sans limite, jusqu’à ce que cela n’ait plus de sens.

Mais il est aussi possible de bouger de façon différente, d’explorer de nouvelles émotions, de nouvelles attitudes jusqu’à ce qu’elles deviennent à leur tour habituelles et qu’on puisse les modifier (mais non les abandonner) par un nouveau comportement spontané. On peut se servir de l’image de l’accumulateur que l’on charge et que l’on décharge pour mieux comprendre ce processus. En nourrissant, en ressourçant notre force physique, nos sentiments et nos idées, nous accumulons de l’énergie; en nous exprimant, nous relâchons cette énergie accumulée. C’est là un cycle charge-décharge qui se répète constamment. Si on refuse la charge, on perpétue un état de faiblesse et on court d’autant plus à la recherche de l’énergle. Si on refuse la décharge, on devient tendu sous la pression excessive de l’énergie que l’on retient. Ce n’est qu’en permettant au cycle charge-décharge de se manifester dans toutes nos activités que notre vie peut prendre une direction naturelle.

Ce cycle charge-décharge implique à la fois l’ancien et le nouveau. J’accepte et je me sers de mes vieilles habitudes et je suis en même temps libre d’être spontané. Chacun de mes mouvements, chacune de mes émotions, chacune de me idées jouit de tout l’espace, de toute l’énergie nécessaire á son expression mais rien n’hypothèque le moment qui vient. Si par exemple je commence à sentir ma colère, j’ai besoin de laisser monter l’irritation, j’ai besoin de temps pour que la charge énergétique se construise. Et lorsque la moutarde me monte vraiment au nez, j’ai encore besoin de temps pour exprimer ce que je ressens, pour décharger ma colère. Si je coupe court á la montée de l’irritation ou si je ne manifeste pas cette colère, je resterai figé dans ma frustration. Si par contre je continue á exprimer ma colère jusqu’au point oü elle perd tout son sens, je m’épuise et je me fige dans ce comportement.

Quand les muscles du ventre et des cuisses (grand droit de l’estomac et droit antérieur de la cuisse) sont sur-développés, ils raccourcissent littéralement la face antérieure du corps en balançant Ie pelvis vers l’avant. Les psoas sont alors trop étirés et inactifs. Quand Ie ventre et les cuisses s’assouplissent et s’allongent, Ie pelvis bascule dans une position équilibrée et Ie psoas se détend, tout prét á entrer en action.La respiration est partie intégrante de l’être global. Une respiration spontanée, c’est-á-dire une respiration á la fois pleine et libre, nous aide á établir en nous-mémes un centre flexible á partir duquel l’énergie, notre niveau personnel de charge-décharge, arrive á se stabiliser et à s’auto-ressourcer. Sur l’inspiration, la respiration fait vibrer toute la cage thoracique. II arrive même que l’on stoppe l’entrée d’air ou du moins qu’on la diminue á l’aide d’une série de contre-pressions subtiles puis que l’inspiration reprenne ensuite jusqu’á la prochaine pause. Le même phénomène peut se produire également sur l’expiration. L’effet général est celui d’une vibration á la fois vers l’intérieur et vers l’extérieur qui se répercute dans la cage thoracique puis qui s’étend dans tout le corps et ensuite dans toutes les dimensions de l’être.

La respiration est la clé qui permet de maintenir un équilibre entre la charge et la décharge. Lorsque j’inspire trop d’air, je construis la charge énergétique sans permettre à ce qui s’accumule de s’écouler à sa pleine mesure. Par contre, lorsque je pousse constamment mon expiration au point de me contracter en rejetant l’air, je me pousse constamment à mes limites. Une des façons pour le praticien de relâcher cette armure sera de mettre l’intérêt ailleurs que sur cet aspect de la respiration qui prédomine et d’insister plutôt sur celui que l’on néglige. Si l’expiration est excessive et la décharge trop prononcée, on verra à l’assouplir et à la ralentir tout en encourageant des inspirations plus profondes spécialement dans les régions négligées de la poitrine, du ventre et du dos. On procédera de façon similaire si c’est l’inspiration qui est trop forte : on passera d’une profonde inspiration à une expiration plus large et forcée même, qu’on exagérera en la soulignant par des sons.

Plus le cycle charge-décharge s’équilibrera, plus le praticien se mettra à encourager ce que l’on nomme “respiration spontanée” et que l’on pourrait décrire comme une vibration, comme un mouvement imprévisible de tout l’appareil respiratoire et éventuellement de tout le corps. Ce type d’énergie en mouvement est essentiel en ce qu’il permet d’abord de trouver puis ensuite de maintenir un niveau d’équilibre et de flexibilité. Lorsque le praticien pénètre le tissu, les jambes, les cuisses, le bassin et la tête se mettent à onduler au rythme de la respiration qui vibre dans la poitrine et ainsi l’énergie que l’on relâche sur chaque expiration revient avec l’inspiration qui suit.

Accepter et comprendre

L’Intégrateur postural doit être assez réceptif pour sentir le degré de pression que vous pouvez tolérer à tel ou tel moment. Il travaille en fait dans ce mince espace entre Ie massage relaxant et la pénétration parfois douloureuse du tissu musculaire. Si la pression est trop faible, il ne se manifestera rien de neuf à la conscience ; si elle est trop profonde ou trop rapide, votre armure y trouvera l’occasion de se renforcer. Le client doit confronter son armure mais a un rythme qui lui permet d’explorer et d’assimiler graduellement ce qui est en train de se passer. Au bout du compte, c’est lui qui décide toujours d’être réceptif au travail du praticien et d’expérimenter ces parties de lui-même jusque-là rejetées ou inconscientes. Tout Ie long du processus, le praticien pourra l’aider à saisir les étapes importantes à franchir pour que l’expérience soit vraiment assimilée et comprise.

Que l’armure prenne la forme d’une carapace très dure ou d’un coussin très mou, elle s’est initialement développée comme moyen d’éviter la douleur et la frustration, avant de devenir cette série de comportements appris par lesquels nous nous accrochons inconsciemment à la douleur. Prendre contact avec cette armure, c’est se libérer d’attitudes et de postures du passé mais ce n’est d’aucune manière une façon d’écarter enfin ou même de se débarrasser de son histoire personnelle. Prendre contact avec son armure, c’est un processus spécifique par lequel on se libère de son passé tout en se l’appropriant. Se libérer de son armure cela implique non seulement de la contacter en reconnaissant son rôle dans notre vie, mais aussi de la réclamer comme une partie de ce que nous sommes.

Souvent nous nous endormons au point de devenir complètement inconscients de nos défenses en créant un environnement dans lequel nous n’avons à faire face à aucun problème, où tout est prévu avec soin et où rien ne se passe. Or, la condition première pour qu’une transformation survienne est que l’on se sente incomplet, frustré même. Vient ensuite Ie moment où l’on commence à sentir sa résistance au changement. Sans cette étape essentielle, aucun travail corporel, aucune technique de respiration ou de mouvement, aucune affirmation mentale ni même aucun maître spirituel ne réussira à provoquer un relâchement durable et significatif de l’armure.

L’étape suivante est la reconnaissance du fait que la frustration, que le sentiment de non-complétude est en soi le problème. Tant et aussi longtemps que papa, maman ou la société seront perçus comme la cause des problèmes que l’on vit, nous resterons figés dans ces problèmes, même si nous sommes bien conscients de leur existence. Si c’est “cette douleur au dos”, “ces pieds qui me font souffrir” qui nous contrôlent, c’est qu’on n’a pas reconnu son armure pour ce qu’elle est, c’est-à-dire un système de défense tourné contre nous-mêmes. Le relâchement qui survient lorsqu’on abandonne son armure n’a rien d’un acte mystérieux dans lequel une quelconque force extérieure viendrait prendre en charge tous nos petits malheurs. Lorsque le praticien commence à pénétrer mes muscles, il est important que je sois prêt à admettre que je résiste : par cette simple reconnaissance de fait, je peux en arriver à sentir Ie combat que je livre contre moi-même ou je peux tout simplement prendre note de ma résistance.

Enfin, comme dernière étape du processus de relâchement de l’armure, je dois réclamer mon sentiment de non-complétude, je dois réclamer ma douleur et mon mécontentement en les accueillant comme des éléments importants de ce que je suis. Maintenant que je me rends responsable de ma douleur, je l’accepte aussi comme une de mes composantes vitales. Il y a là un semblant de paradoxe : dès le moment où j’accepte vraiment l’attitude que je m’acceptais pas, je m’en libère. En voici un exemple : lorsque j’accepte la haine que j’ai pour mon père, ma haine devient complète, puissante et je suis prêt à vivre d’autres émotions. Maintenant que je hais mon père, je peux aussi l’aimer plus complètement. C’est en ce sens que la douleur émergeant du travail corporel en profondeur se transforme : il ne s’agit plus de douleur pure, mais bien d’une partie de moi-même que j’accepte et que je réclame, non seulement comme une douleur mais comme Ie soulagement d’une vieille blessure. Je me libère de mon passé en me I’intégrant.

Durant le processus d’Intégration posturale, le praticien nous encourage d’abord à contacter pleinement ce qui est en train de se passer en nous confrontant à nos limites puis à réclamer chacune des parties qui composent notre être global. C’est dans ce contexte que nos vieilles douleurs figées peuvent se transformer en expériences neuves et libérantes et que nous pouvons développer un type de conscience qui ne traite plus le corps comme un objet qu’on peut analyser ou manipuler. Dans la plupart des modèles occidentaux de la conscience, on situe en fait la conscience à un endroit : “ici” ; alors que les objets eux sont situés “là-bas”. L’histoire de la conscience se réduit alors à analyser selon des critères plus ou moins différents certaines des composantes des objets ou des événements. Selon ce modèle, je perçois la douleur que je ressens dans Ie bas du dos comme un problème qu’on peut étudier, comme la résultante de causes qu’on en viendra éventuellement à comprendre puis à éliminer. Mais le problème réside précisément dans le fait de dissocier cette douleur que je ressens de moi qui la ressent. Comme on l’a vu plus haut, aussi longtemps que je ressens cette douleur comme quelque chose qui m’est étranger, je construis une armure m’empêchant d’explorer véritablement cette douleur et de m’en libérer.

Les modèles de la conscience suggérés autant par le Zen que par la Gestalt, démontrent clairement que l’expérience du relâchement est un processus qui se fonde sur Ie fait de récupérer des parties de soi-même dont on s’est rendu étranger. Lorsque j’entre pleinement en contact, que je reconnais et que je revendique une partie de moi-même, je n’en suis plus conscient comme d’un objet séparé : je deviens cet objet. Dans le Zen, je me fonds complètement dans l’objet : je deviens l’observateur et l’objet de l’observation. En Gestalt, j’illumine le donné inconscient de mon expérience en laissant parler mon inconscient.

Au moment où le praticien rencontre l’armure bien développée du bas de mon dos, je sens Ie contact, je reconnais ma résistance à ce qui se cache profondément en moi et finalement je commence à réclamer mon dos en y inscrivant ma présence. C’est de là, précisément, que je me parle : “Jack, j’ai mal! Tu dois ralentir Ie pas et me donner toute l’attention que je mérite”. Même si ce dialogue ne va pas plus loin, J’aurai déjà commencé à relâcher Ie système de défense inconscient que j’ai emmagasiné dans Ie bas de mon dos. Mais le dialogue peut aussi continuer. Non seulement je peux déjà relâcher certaines parties de mon armure, mais je peux, à travers elles, communiquer avec ces autres aspects de moi-même qui doivent apprendre à coopérer entre eux et se permettre d’expérimenter de nouveaux mouvements, de nouveaux sentiments, de nouvelles pensées.

Il est possible d’analyser un peu plus techniquement cette façon de se comprendre soi-même et de s’accepter. On peut ainsi voir la douleur qui surgit pendant qu’on relâche une vieille posture ou une vieille attitude comme un événement particulier qui transforme le système nerveux. Selon l’explication la plus communément acceptée de la nature de la douleur, la théorie de la spécificité, un simple stimulus extérieur sur les terminaisons nerveuses du tissu musculaire amène une réponse conditionnée que l’on vit comme une douleur : mais cette explication ne tient pas compte de la contribution locale du tissu musculaire (ni de la : Mémoire musculaire d’ailleurs) dans l’expérience même de la douleur. Ce que l’on vit comme douleur ne dépend pas seulement de la réponse du cerveau (puis des réponses générales subséquentes de tout le système nerveux) mais aussi de la façon dont le tissu local permet au stimulus d’entrer dans le système. La théorie de la spécificité n’explique pas adéquatement Ie rôle joué par l’amure et par Ie relâchement de cette armure dans la détermination de la réaction au stimulus.

Il y a cependant une alternative intéressante : on peut voir le système nerveux comme un système fondé sur la réciprocité qui se transforme lorsque n’importe laquelle de ses parties est affectée par n’importe quelle autre. L’activité générale du système nerveux n’est plus alors contrôlée seulement par Ie cortex cérébral : les sous-systèmes y jouent un rôle essentiel. Selon ce modèle, Ie système nerveux est un ensemble compliqué de portes qui s’ouvrent et qui se ferment au rythme des stimuli traversant les récepteurs locaux. Ce que je ressens à un endroit précis ne dépend pas seulement de la réponse du cerveau à un stimulus, mais aussi de la façon dont Ie tissu contrôle localement ces portes. Et ainsi on peut comprendre que les portes de certaines parties du corps ont été “réglées” par certaines expériences douloureuses, réglées par une armure protectrice qui “fige” le muscle ainsi que le tissu qui l’enveloppe.

Si l’on considérait que l’armure est un donné permanent et irrémédiable, la théorie de la spécificité du simple stimulus provoquant une réponse pourrait expliquer la plupart de nos comportements figés puisque les portes garderaient leurs positions habituelles et que leur influence serait toujours la même.Selon l’explication la plus classique, la douleur est une réponse conditionnée du cerveau à un stimulus extérieur ressenti par le tissu musculaire. Mais cette vue ne tient pas compte de la contribution locale du tissu musculaire à l’expérience de la douleur. Ce que nous expérimentons en fait en terme de douleur ” est directement relié à la façon dont le tissu musculaire local permet au stimulus extérieur d’être reçu : cette perception est tributaire de la mémoire inscrite dans le tissu musculaire. Dans le modèle alternatif proposé ici, le système nerveux fonctionne selon un système de réciprocité qui implique qu’un changement dans l’une des parties du système affecte toutes les autres parties. Le système nerveux y est pose comme un ensemble complexe de “portes” qui s’ouvrent et se ferment au rythme des stimuli passant les récepteurs locaux.

Pourtant lorsqu’il arrive que l’armure se relâche à travers Ie travail corporel en profondeur, il semble que l’on puisse vraiment “réouvrir” certaines portes depuis longtemps fermées par certaines expériences : le tissu musculaire est restimulé lorsque le praticien pénètre les défenses du corps et que le client peut ainsi revivre certains souvenirs et certains événements emprisonnés dans les muscles. Il semble que lorsqu’on est vraiment prêt à réexpérimenter pleinement ses vieilles douleurs, on enclenche un processus permanent de dissolution de l’armure, aussi ancienne, aussi ancrée soit-elle. Il en découle que les portes ne sont plus alors contrôlées par l’armure et qu’elles peuvent être redéfinies et disponibles à toutes les expériences que l’on sera prêt à intégrer.

Dans ce contexte, l’Intégration posturale apparaît alors comme une approche systématique à travers laquelle on peut découvrir l’unité profonde du moi intérieur et de ses manifestations extérieures, comme un processus permettant de trouver un niveau équilibré de charge-décharge énergétique et par lequel on peut affirmer (contacter, reconnaître, réclamer) ses expériences de vie présentes tout autant que passées. On pourrait aussi la décrire comme un processus s’étalant sur dix sessions de travail – quoique pour plusieurs ce nombre de sessions soit un minimum au cours duquel chaque partie du corps est libérée de son armure puis intégrée dans la structure globale. Au cours des sept premières étappes, les jambes, Ie bassin, la cage thoracique, les bras et la tête sont travaillés en profondeur et relâchés ; puis, dans cette phase finale que constituent les trois dernières étappes, chacune de ces parties de la structure corporelle est méticuleusement redéfinie dans une relation harmonieuse avec toutes les autres.

Un phénomène remarquable se produit quand l’armure commence à se dissoudre : Ie tissu musculaire devient considérablement plus souple, à la fois plus consistant, plus élastique et plus malléable. On peut sentir cette souplesse nouvelle tout autant en surface et dans les fibres de la musculature extrinsèque qu’aux niveaux plus profonds enveloppant la musculature intrinsèque, qui elle, devient plus accessible et plus agissante. A travers ce relâchement général, le corps s’invente aussi de nouvelles proportions : les hanches larges s’amincissent, les poitrines s’agrandissent, les torses s’allongent, les visages se détendent et les fesses s’affermissent. Il arrive souvent que des personnes grandissent de près de cinq centimètres et qu’elles en ajoutent autant à leur tour de poitrine. Dans le même élan, on vit et on exprime de façon beaucoup plus souple ses émotions et ses idées : il devient plus facile de pleurer, de crier, de rire, de chanter ou de gémir et les idées s’évadent plus aisément de leur cadre habituel. Quant à la phase intégrative du processus, Ic praticien y aide le client à stabiliser sa respiration, à mieux distribuer son énergie, à rediriger ses pensées et ses émotions, et en un mot, à harmoniser ses mouvements en en devenant plus conscient.

Le relâchement et l’intégration de soi à travers I’Intégration posturale est une profonde expérience de transformation. Cela ne fera pas de vous un être sans problèmes et sans tensions : on a toujours besoin d’exprimer ses angoisses et ses frustrations. Mais vous pourrez dès lors les reconnaître plus rapidement, les confronter plus directement et les laisser aller plus facilement.

Copyright :
Jack Painter, 1985,                                                                                                                                                                                                
International Center for Release and Integration, 450, Hillside Avenue
Mill Valley, CA 94941, U.S.A.


POSTURAL INTEGRATION® Verandering van de hele mens

Dr. Jack W. Painter, Ph.D.

Het lijkt vanzelfsprekend dat wij bereid zijn om onszelf te veranderen als we daardoor rustiger worden, meer in vorm, meer betrokken bij het leven. Maar juist daar ligt de wortel van het probleem van de hele menselijke transformatie. Zelfs als we zouden toegeven dat we anders willen leven, ja zelfs al we bezig zijn met een dergelijk proces, dan, nog is er altijd in ieder van ons een tegenstribbelende persoonlijkheid die zich verzet tegen een fundamentele herwaardering van wie we zijn.

Die persoonlijkheid, dat gedeelte dat weigert zich te laten gaan, zich over te geven, is ons pantser. We noemen het een "pantser" omdat dat het aspect van ons is dat zich verhardt en ons lijf ongevoelig maakt. Ons lichaam is bang gemaakt door verschillende ervaringen van pijn of verwarring en slaagt er zodoende in de absolute controle te houden over onze emoties en onze gedachten. "Pantser" noem ik de reeks goed ontwikkelde houdingen waarvan wij ons stuk voor stuk in het leven bedienen: een stijve hals, een ingetrokken buik, goed verpakte heupen, een rubberachtige huid. Deze serie emoties houdt men goed in de gaten : droefheid maskeren we op de één of andere manier, woede houden we in, angst verlammen we. En er is nog dat hele leger van gevoelens waar we niet aan toegeven, maar dat ons niettemin controleert: "als ik het écht probeer, zal ik slagen", "als ik aardig voor jou ben, ben jij het voor mij".

Denk eens na over je eigen gedrag. Let op de trucjes die je bedenkt om je dagen door te komen : hoe slaag je erin om je 's morgens te motiveren; hoe blijf je in vorm terwijl je geen negatieve gedachten in jezelf toelaat; hoe slaag je er steeds weer in om de beste kant van jezelf te tonen als het erom gaat indruk te maken op de ander ? Een groot gedeelte van al deze houdingen wordt een soort tweede natuur: ze zetten zich op een onbewuste manier in beweging en ze functioneren trouwens heel goed, ze behoeden ons namelijk voor elk verdriet en elke verwarring. Het is in ieder geval belangrijk om te begrijpen dat die houdingen ons ook beperken en dat altijd het moment aanbreekt waarop ze veranderen in een onbeweeglijke structuur die al onze spontaniteit inkapselt.

Eén van de belangrijkste obstakels die men ontmoet in zijn veranderingsproces, is juist dat pantser, dat voor een groot deel onbewust bestaat. Het slaagt er in om zijn controlerende functie te behouden, zelfs wanneer we verschillende van onze gedragingen trachten te veranderen. Telkens als we op de één of andere manier trachten te veranderen, doen we dat door gebruik te maken van onze oude houdingen en onze oude, onbewuste gedragingen. Om een voorbeeld te geven: je hebt de neiging om het onderste gedeelte van je rug teveel te hollen, wat je een ondraaglijke pijn oplevert en je besluit dit te verhelpen door yoga te doen. Waarschijnlijk zal je het accent leggen op gemakkelijke oefeningen waarbij je je goed voelt, zoals de Cobra of de Vis, en je zal leren om je rug nog meer te hollen. Mettertijd zal die serie oefeningen slechts je fysiek onevenwicht vergroten en zal de pijn zal ondraaglijker worden. En zelfs als je buitengewoon gedisciplineerd bent en je werkt met yogahoudingen die de rug werkelijk strekken, dan zullen deze houdingen ervoor zorgen dat de spanning naar elders in je lichaam wordt overgebracht. Om erin te slagen die knoop onderin je rug te doen verdwijnen, zal je waarschijnlijk je schouders ronden of de spieren in de thorax samentrekken.

Laat ons een ander voorbeeld nemen: je voelt dat je spieren aan de oppervlakte hard zijn en je besluit om enkele ingrijpende massages te ondergaan teneinde je te ontspannen. Als gevolg van frequente dieptebehandelingen zal je misschien soepeler worden ...soepeler aan de buitenkant, aan de oppervlakte. En zo zal het gebeuren dat een groot gedeelte van die oppervlaktespanning zich naar binnen zal verplaatsen, op het niveau van de dieperliggende spieren. Je pantser is er nog altijd, net zo beperkend als daarvoor, behalve dan dat het zich dieper in jezelf heeft teruggetrokken.

De spanningen van het lichaam zijn duidelijk onverbrekelijk met elkaar verbonden: ze zijn te zien aan onze hele lichaamshouding en onze oude gewoontes. Het feit dat we aan gelijk welk deel van het lichaam werken en niet streven naar ontspanning van de hele lichaamsstructuur, leidt in feite slechts tot een herschikking van onze problemen en niet tot een werkelijke transformatie.


Als natuurlijke reactie op pijn of gevaar hebben we de neiging bepaalde delen van ons lichaam te verstarren of zelfs te verlammen. Het pantser (een overspannen of overzachte weefselband) is een soort reflexmatig antwoord dat al ontstaat nog voor er werkelijk gevaar is. Het pantser kan beschouwd worden als een segment dat het lichaam omringt en dat zowel fysiek, emotioneel als mentaal is. Het blokkeert alle flexibiliteit en spontane beweging. Dit zijn de 7 voornaamste segmenten of banden van het pantser :

1. Het oculair segment is een verdediging onder de vorm van contractie, verstijving of verstarring rond de schedelhuid, het voorhoofd, de wenkbrauwen, de ogen, de traanklieren. Het manifesteert zich als een levenloos masker, zonder uitdrukking.

2. Het orale segment, omvat de lippen, de kin en de keel. Het belet de expressie van behoeften zoals zuigen, bijten, schreeuwen.

3. Het halssegment kan niet geaccepteerde woede vasthouden of gevoelens die men liever wegslikt.

4. Het thoracaal segment : dit kan verstijfd zijn zoals in het geval waarbij de schouders naar achter getrokken worden ter controle. Het kan ook ingedrukt zijn zoals bij droefheid of chronische zwakte.

5. Het diafragmaal segment omvat de maag, de pancreas, de lever en de nieren. Het verdringt "viscerale " gevoelens zoals afkeer en angst voor de dood.

6. Het abdominale segment : verdeelt het lichaam in twee : het bovenste deel (hoofd en hart) is niet meer afgestemd op de energie van het onderste deel (bekken).

7. Het segment van de bekken bestaat uit twee delen. A. Het bekken, waar zich de diepste seksuele frustraties en verlangens verbergen; B. De benen die steun geven aan onze onzekerheid en gebrek aan stabiliteit (aarding).

Hoe kan men er dan in slagen om deze verankerde gewoontes, deze onderliggende structuren, te raken ? Men zou kunnen geneigd zijn te denken dat de sleutel van een algehele verandering te vinden is in onze emotionele en mentale "grond"houding. Toch, zelfs als wij trachten daar serieuzer op in te gaan door ook rekening te houden met die emoties en gedachten die verbonden zijn met de pijnen en de onevenwichten waar we een hekel aan hebben, dan nog komen we slechts een even subtiele manier tegen van "onszelf te spelen". Telkens als ik tegen mezelf zeg dat ik zover ben om dit of dat gedeelte van mijn lijf te ontdekken door te trachten de emoties en de daaraan verbonden gedachten op het spoor te komen, maak ik waarschijnlijk gebruik van een, onbewust gedeelte van mijn pantser. Er zit daar dikwijls een impliciete boodschap aan vast : "Ik doe erg mijn best, maar nooit werkt iets echt voor mij". Die onbewuste boodschap manipuleert zowel mijn geest als mijn lijf, zelfs wanneer ik denk te werken aan het ontspannen van die twee aspecten van mijn wezen. Achter elke van onze bewuste gedragingen verbergen zich dergelijke emotionele en mentale -onbewuste- houdingen. Ze hebben zich tegelijk met ons fysieke gedrag ontwikkeld en ze hebben controle op de pogingen (hoe goed deze ook bedoeld mogen zijn) om de kwaliteit van ons leven te verbeteren.

Waarschijnlijk begint u zich af te vragen welke benaderingswijze, wat voor soort proces erin kan slagen om een onbewust verdedigingssysteem, dat zo vast verankerd zit, te doorbreken. Al werkend met mezelf, alsook met anderen, heb ik ontdekt dat men absoluut het wezen moet bereiken in zijn totaliteit, in de eenheid van alle delen van het lichaam, van buiten zowel als van binnen, in de diepe eenheid van lichaam en geest. Als men oude, stijve houdingen wil veranderen moet men ook de gevoelens en de stijve denktrant veranderen waarin ze verankerd liggen. Als je een heleboel geblokkeerde gevoelens en de daarbij behorende innerlijke houdingen lost, dan is het ook belangrijk om het spierweefsel te ontspannen zodat een nieuwe soepelheid werkelijk mogelijk wordt.

Ik zou u een methode willen beschrijven die ik in de loop van 15 jaar experimenteren en werken heb ontwikkeld. Het is een soort "lichaamswerk", d.w.z. een methode die rechtstreeks werkt op de spieren, de houdingen en de bewegingen van het lichaam. Maar de lichamelijke benadering gaat verder dan het fysieke aspect van het wezen: ze houdt ook een directe werking in op de emotionele en mentale houdingen die door dat fysiek gegeven uitgedrukt worden. Ik noem deze methode, dit proces, "Postural Integration".

Als je niet vertrouwd bent met lichaamswerk als een manier om te werken aan de transformatie van de ganse persoon, dan zou je waarschijnlijk erg verrast zijn als je plotseling midden in een werksessie terecht zou komen. Je zou er een beoefenaar kunnen vinden die over een individu gebogen is, terwijl hij met zijn handen, vingers of ellebogen werkt, en de persoon zucht, kreunt, of zelfs schreeuwt en stampt. Je zou ook een beoefenaar kunnen zien die heel zacht werkt: het individu wiegt, streelt, en sust, en hem daarbij aanmoedigt diep te ademen Evengoed zouden ze beiden bezig kunnen zijn met een gesprek waarin bepaalde ideeën of gevoelens opgehelderd worden. Hoe moet je dit alles opvatten ? Wat gebeurt er nu eigenlijk ? Betreft het hier een cultus, een ritueel of zelfs een nieuw soort perversie ?

Vooreerst moeten we zowel onze weerstand tegen verandering op lichaamsniveau als op bewustzijnsniveau erkennen. Dan pas zullen we de behoefte aan een geheel van diverse werkwijzen kunnen begrijpen, werkwijzen die ons tot werkelijke gedaanteveranderingen, op de 2 niveaus tegelijkertijd zullen brengen. Bij Postural Integration gebruikt de therapeut zijn vingers, zijn vuisten en zijn ellebogen om verschillende soorten weefsel aan te pakken en te verplaatsen en zo het gehele spierstelsel opnieuw te ordenen. Men mag hier de term "lichaamswerk" niet opvatten als zijnde een behandeling gescheiden van emoties en mentaal gedrag. Integendeel, het Postural Integration proces is slechts een lichamelijke benaderingswijze waarbij het lichaam een onmiddellijk begrijpelijke en toegankelijke vorm is van het geheel : lichaam, geest en emoties. De buitengewone kracht van Postural Integration berust op de wil om tegelijkertijd op verschillende niveaus met de cliënt te werken. Terwijl ik langzaam maar zeker contact krijgt met het lijf van de cliënt, maken mijn handen diepe spierspanningen los terwijl ik oogcontact maak. Als ik druk begin uit te oefenen vraag ik de cliënt om datgene wat hij voelt met behulp van klanken, bewegingen of zelfs woorden te delen. Slechts door het contact te onderhouden, door voortdurend dit kanaal open te houden, zal de therapeut zich voldoende flexibel kunnen tonen om naargelang van het geval, het brandpunt van zijn aandacht te verplaatsen en te beantwoorden aan de behoeften van de cliënt, behoeften die constant wisselen. De therapeut en de cliënt werken samen, nu eens op de spierweefsels, dan weer met woorden of met geluiden : altijd echter herkennen zij de diepe fysieke, emotionele en cognitieve eenheid van het proces.

Als men het belang van onze weerstanden beschouwt, impliceert een diepgaande verandering van het menselijk wezen in ieder geval meer dan deze gedeelde momentane ervaring, hoe één die ook moge zijn op fysiek en emotioneel gebied. Postural Integration is inderdaad veel meer dan een tijdelijke ontspanning: het is een systematische benaderingswijze die het globale wezen van de mens raakt, een stapsgewijs proces waarin wij, daarin geleid door de therapeut, ertoe zullen komen om onszelf opnieuw te ontdekken : onze gezondheid, onze buigzaamheid en onze spontaniteit. Gedurende de meer dan 12 jaar van verschillende ervaringen -experimenten, observaties en "sharen"- hebben de Postural Integration therapeuten en leerlingen ontdekt dat in dit proces van eenwording het bijzonder belangrijk is:

1. Om de verschillende aspecten van het "lichaamsbewustzijn" (bodymind) te bewerken, d.w.z. zowel zijn buitenste structuren en de gevoelens die zij laten zien, als zijn diepliggende, inwendige spierstelsels en de gevoelens die ze vergezellen.

2. Ertoe te komen een evenwicht te vinden van de beschikbare energie en die te regelen op zodanige wijze dat we niet vast blijven zitten aan een patroon volgens hetwelk wij ons steeds in een toestand van zwakte en lusteloosheid bevinden, ofwel steeds op het punt staan om los te barsten en ons in een voortdurende staat van opwinding bevinden.

3. De veranderingen die men doormaakt, te assimileren en te begrijpen en zich te realiseren, dat men zijn oude ik kan accepteren, terwijl men toch volledig open kan staan voor nieuwe ervaringen.

Het loslaten van het uitwendige en het inwendige

Onze persoonlijke ontwikkeling vertelt de geschiedenis van die aangeleerde antwoorden die mettertijd tot rigide gewoontes verstarren. Het aanvankelijke doel van deze reacties was ons te beschermen voor de pijn : nu zijn het in ieder geval diezelfde gewoontes die ons verhinderen om compleet en spontaan te zijn. De oudste gewoontes vormen zelfs het centrum van onze weerstanden. De trauma's die wij beleven vanaf de eerste momenten van ons bestaan, vanaf het moment

van de conceptie en dan de hele lange weg tot aan de geboorte, tonen reeds beschermingsstructuren. Dat weerstandscentrum versterkt zich, nog als wij gedwongen worden om de schok van de geboorte te doorstaan en vervolgens om ons door onze vroegste kinderjaren heen te slaan, daarbij de orale, anale en genitale fases doormakend. Vanaf ons derde of vierde jaar hebben we bijna volledig onze karakteristieke houdingen ontwikkeld : onze persoonlijke manier om pijn te vermijden of elke niet-gewenste vorm van transformatie.

Gewoonlijk gebruiken we de rest van ons leven om deze "kern" te versterken door mettertijd een serie gelijksoortige antwoorden te verzamelen. Heel dat pantser is nog ingewikkelder gemaakt doordat wij een beschermlaag, een soort vernis, aanbrengen die de "kern" van onze spanningen steeds meer afschermt, want deze "kern", dat steeds het deel in ons was dat het meeste weerstand bood tegen dat wat we zijn, is tevens het meest kwetsbare deel voor de intense pijn. Die nieuwe beschermlaag, dat "schild" stelt ons in staat om zekere risico's te nemen : als we ooit gewond raken dan zal het slechts oppervlakkig zijn. Diep in ons binnenste zal het beschermingssysteem intact blijven.

Deze heel duidelijke verdeling tussen de "kern" en het "schild" manifesteert zich op verschillende niveaus. Op het fysieke vlak kan men de buitenste spieren van het lichaam ontwikkelen, hetgeen men in de anatomie het "extrinsieke" spierstelsel noemt en dat de sterke spieren bevat die zorgen voor de voortbeweging en voor verschillende activiteiten zoals hardlopen of het neerzetten of optillen van voorwerpen. De ontwikkeling van deze spieren kan ons helpen om aan onze problemen voorbij te gaan door het accent te leggen op de kracht en de macht. Maar door zo te handelen vergeet men gewoonlijk de diepliggende, de "intrinsieke" spieren, die al onze bewegingen naar buiten toe inleiden en coördineren. In het laatste, uiterste geval kan dit gebrek aan evenwicht tussen het harde "schild" en een zwakke "kern" ons tot onhandige wezens maken met opgezwollen spieren. Op dezelfde manier kan men op het mentale en emotionele vlak ertoe komen om te geloven dat ons innerlijk leven voldoende gevuld zal zijn als men erg actief kan zijn in zijn uiterlijke gedragingen.

Als men zich bewust wordt van deze overontwikkeling van dit beschermende "schild", opgebouwd uit allerlei stukjes, gericht op het uiterlijk, dan zou men geneigd kunnen zijn om dit verdedigingssysteem te versoepelen, geleidelijk aan werkend van het uitwendige naar het inwendige, naar de "kern" toe. Het is trouwens één van de werkwijzen die het meest wordt toegepast bij het werken met het lichaam, nl. te werken vanuit het "schild" naar de "kern". Bij deze benaderingswijze beschouwt men het lichaam een beetje als een ui. Om erin te slagen de diepste niveaus te bereiken, moet men slechts de beschermende schillen één voor één afpellen.

Men kan iets meer begrijpen van deze methode als men de aard en de structuur van de weefsels dat men manipuleert eens goed bekijkt. De spieren van het lichaam zijn omgeven met een soepel weefsel, fascia genaamd. Het is dit weefsel dat de bewegingen van onze spieren regelt en leidt, opgebouwd uit een systeem van lagen en diepteniveaus : het myofasciale systeem. Vlak onder de

huid bevindt zich een alomtegenwoordige laag die, als een soort grote zak, al onze spieren in bedwang houdt. Op een iets dieper niveau vindt men een reeks omhulsels voor iedere spier individueel. Als we stijve bewegingen gaan ontwikkelen in onszelf, zowel op het fysieke als op het emotionele vlak, dan wordt dit weefselsysteem steeds minder soepel en beperkt de fascia zowel onze bewegingen als onze hele houding. De benaderingswijze waarover wij hiervoor spraken bestaat erin om de delen van het myofasciale systeem die vastgeroest zijn, te versoepelen en opnieuw te ordenen. Zo hopen wij, zullen de spieren die door de fascia worden tegengehouden hun beweeglijkheid en hun evenwicht kunnen terugvinden.

Ervaring heeft mij bewezen dat men vergeet met welk een subtiliteit ons pantser zijn verdedigingssysteem kan mobiliseren, als men begint met aan de buitenkant te werken, denkend dat men het inwendige zal kunnen bereiken. De spanning die men aan de oppervlakte verlicht kan zich simpelweg verplaatsen naar een dieper terrein, dat beter beschermd is. Het is zeker belangrijk om het werkritme en het opnemingsvermogen van een cliënt te respecteren en Postural Integration zal veelvuldig zijn aandacht richten op de oppervlaktelagen van de fascia, om vervolgens geleidelijk meer en meer naar de diepte te werken. In ieder geval, als een werkelijke transformatie tot stand komt, dan is deze niet slechts aan de buitenkant te zien : ze laat zich tegelijkertijd van binnenuit zien.

De iliopsoas is een intrinsieke spier die diep in het bekken ligt. Indien hij niet ondergeschikt is aan de extrinsieke spieren, die rond de buitenkant van het bekken liggen, is de iliopsoas de bron en de regulator van onze basisenergie.

Als ik begin te werken aan de buitenste lagen, vraag ik de cliënt om zijn diepliggende spieren te activeren door bijvoorbeeld. zachtjes het bekken heen en weer te rollen of door de wervelkolom te bewegen. Terwijl ik deze buitenste spierlagen bereik, evenals de lichaamshoudingen en de emoties die zij met zich meebrengen, gebeurt het vaak dat ik tegelijkertijd het inwendige van de mond bewerk. Daar houdt men die emoties, structuren en houdingen tegen die dieper zitten in het lichaam. Veeleer dan het lichaam te behandelen als een ui, samengesteld uit verschillende lagen, kan men het dus, met behulp van de ervaren beoefenaar, beginnen waarnemen als een trillende en soepele massa. Een massa die op bepaalde plaatsen min of meer verkleefd is, maar die fundamenteel samengesteld is uit hetzelfde levende materiaal, in de diepte zowel als aan de oppervlakte. Op welk diepteniveau ook aangeraakt, dit levend geheel antwoordt onmiddellijk terwijl het eveneens een nieuwe vorm aanneemt, op alle andere niveaus, in alle andere delen.

Het opladen en ontladen

Ons verdedigingsharnas (pantser) houden we eveneens op een andere wijze in stand: door onze energie (nl. onze fysieke kracht, onze emoties en onze lichaamshoudingen) tegen te houden of te verjagen. Aan de ene kant bespeurt men de behoefte om zijn energieniveau te verhogen zonder een afdoend middel te vinden om zich uit te drukken: sommigen zijn erg gespierd, maar slagen er niet in om die potentiële kracht te uiten; men kan ook erg stijf zijn en weigeren om de woede, sinds zijn jeugd opgekropt, te uiten; ofwel kan men zich beschermen door zich te verbergen achter goed geponeerde meningen. Aan de andere kant kan men de neiging hebben om zijn energie te verspillen zonder dat men zich de kans geeft om op verhaal te komen, totdat men instort van moeheid. Men kan ook zijn gevoelens en ideeën uiten op een ongecontroleerde wijze, onbegrensd, totdat het geen zin meer heeft.

Maar ook is het mogelijk om zich op een andere manier te bewegen, nieuwe emoties en houdingen te ontdekken, totdat zij op hun beurt gewoonte worden en men ze kan veranderen (maar niet opgeven) voor een nieuw, spontaan gedrag.

Om dit proces beter te begrijpen, kan men zich bedienen van het beeld van de batterij die men oplaadt en ontlaadt. Door onze fysieke kracht, onze gevoelens en onze ideeën te voeden en te herbronnen, slaan wij energie op; door ons te uiten, laten wij deze verzamelde energie los. Dit is een cyclus van laden en ontladen die zich constant herhaalt. Als men weigert op te laden, dan houdt men een toestand van zwakte in stand en dan is men nog harder op zoek naar energie. Als men weigert zich te ontladen dan raakt men gespannen onder de buitengewone druk van de energie die men tegenhoudt. Slechts door de cyclus opladen-ontladen toe te laten tot al onze activiteiten kan ons leven een natuurlijke richting nemen.

Wanneer de buikspieren en de dijspieren (rectus abdominis en rectus femoris) te sterk ontwikkeld zijn dan verkorten ze de voorkant van de romp : het bekken kantelt naar voor. De psoas is dan uitgerokken en inactief. Als de buik en de dijen versoepelen en verlengen kantelt het bekken naar een meer evenwichtige positie. De psoas ontspant en is klaar voor actie.

Deze cyclus van laden en ontladen impliceert tegelijk "het oude en het nieuwe". Ik aanvaard en bedien me van mijn oude gewoontes en ik ben tegelijkertijd vrij om spontaan te zijn. Elke beweging, iedere emotie en elk idee van mij geniet volkomen alle ruimte en alle energie die nodig is om dit tot uitdrukking te brengen. Niets belast het moment dat komen gaat. Als bijvoorbeeld, ik mijn woede begin te voelen, heb ik er behoefte aan om deze irritatie naar boven te laten komen. Ik heb tijd nodig opdat de energetische lading zich kan opbouwen. En als het me dan te gortig wordt dan heb ik nog tijd nodig om uiting te geven aan wat ik voel, om mijn woede te ontladen. Als ik het groeien van de irritatie tegenga of als ik die woede niet laat zien, dan zal ik gevangen blijven in mijn frustratie. Als ik daarentegen doorga met het uiten van mijn woede tot aan het punt dat ze al haar zin verliest, dan put ik me uit en zet ik me vast in dat gedrag.

De ademhaling is de sleutel om een balans te behouden tussen het laden en het ontladen. Als ik teveel lucht inadem dan bouw ik de energetische lading op zonder dat ik de opgehoopte lucht de kans geef om zich ten volle te verspreiden. Als ik daarentegen de lucht enkel uitstoot en me opspan, dan zet ik me steeds op mijn grenzen vast. Als één van de manieren om dit pantser te ontspannen zal de therapeut de aandacht verleggen van de overheersende ademhaling naar de ademhaling die men verwaarloost. Als de uitademing excessief is en de ontlading te uitgesproken dan zal men ervoor zorgen om die zachter te maken en langzamer te laten verlopen door een diepere inademing aan te moedigen, vooral in de verwaarloosde regionen van de borst, de buik en de rug. Op soortgelijke wijze zal men te werk gaan als de inademing te sterk is : door ze te accentueren met stemgeluid zal men van een diepe inademing tot een ruimere en sterkere uitademing komen, zelfs als die overdreven is.

De ademhaling is een deel van de globale mens. Als de ademhaling spontaan is, d.w.z. vol en vrij, helpt ze ons een soepel centrum te ontwikkelen rond hetwelk ons persoonlijk energieniveau van opladen en ontladen zich kan stabiliseren en herbronnen. De inademing doet de ganse borstkas vibreren. Het gebeurt dat men de inademing tijdelijk onderbreekt, of dat ze vermindert door een subtiele tegendruk en dat ze dan weer hernomen wordt tot aan de volgende pauze. Hetzelfde fenomeen kan zich voordoen tijdens de uitademing. Het algemeen effect is een vibratie zowel naar binnen als naar buiten die zijn weerslag heeft op de borstkas, zich uitbreidt over het ganse lichaam en tenslotte over alle dimensies.

Hoe meer de cyclus opladen-ontladen in evenwicht raakt, hoe meer de beoefenaar de "spontane ademhaling" zal aanmoedigen. Dit kan men beschrijven als een vibratie, als een onvoorziene beweging van het gehele ademhalingsapparaat en eventueel het hele lichaam. Dit soort energie in beweging is essentieel doordat ze het om te beginnen mogelijk maakt om een niveau van evenwicht en flexibiliteit te vinden en het vervolgens te behouden. Als de therapeut het weefsel binnendringt zullen de benen, de dijen, het bekken en het hoofd beginnen te golven op het ritme van de ademhaling die vibreert vanuit de borst. Op die manier komt de energie die men bij elke uitademing loslaat weer terug met de volgende inademing.

Accepteren en begrijpen

De Postural Integrator moet voldoende ontvankelijk zijn om de mate van druk te kunnen aanvoelen die jij van moment tot moment kan verdragen. Hij werkt in feite in dat kleine gebied tussen ontspannende massage en soms pijnlijke penetratie van het spierweefsel. Als de druk te zwak is dan zal zich niets nieuws aan het bewustzijn voordoen. Als hij te diep of te snel werkt dan zal je pantser de kans zien om zich te versterken. De cliënt moet zijn harnas onder ogen zien, maar in een ritme dat hem in staat stelt om geleidelijk datgene wat er gebeurt te onderzoeken en op te nemen. Per slot van rekening is hij het die altijd besluit om ontvankelijk te zijn voor het werk van de beoefenaar, om die gedeelten van hemzelf open te stellen die tot dan toe verworpen of onbewust aanwezig waren. In de loop van het gehele proces zou de beoefenaar hem kunnen helpen om de belangrijke etappes te nemen die men moet passeren, zodat de ervaring werkelijk geassimileerd en begrepen kan worden.

Of het pantser nu de vorm aanneemt van een erg hard schild of van een heel zacht kussen, het is oorspronkelijk ontwikkeld als middel om pijn en frustratie te vermijden; dit alvorens een serie aangeleerde gedragspatronen te worden, waaraan wij ons bij pijn onbewust hebben vastgeklampt. In contact treden met dit harnas wil zeggen, zich bevrijden van gedragingen en houdingen uit het verleden, maar het is geenszins een manier om tenslotte zijn persoonlijke geschiedenis uit te wissen of zich daarvan te ontdoen. In contact komen met zijn pantser is een specifiek proces waarbij men zich bevrijdt van zijn verleden terwijl men het zich tegelijk geheel en al toeeigent. Zich bevrijden van zijn harnas impliceert niet enkel er contact mee te leggen door de rol ervan te herkennen in ons leven, maar ook door het op te eisen als een deel van datgene wat we zijn.

We sussen ons vaak in slaap tot we ons bijna volledig onbewust geworden zijn van onze verdedigingssystemen. We scheppen dan een omgeving waarin we aan geen enkel probleem het hoofd hoeven te bieden of waar alles zorgvuldig is voorzien en waarin niets gebeurt. Welnu, de eerste voorwaarde opdat een gedaanteverandering plaatsvindt, is dat men zich incompleet voelt, zelfs gefrustreerd. Vervolgens komt het moment waarbij men weerstand tegen de verandering begint te voelen. Zonder deze noodzakelijke stap zal geen enkele lichamelijke inspanning, geen enkele ademhalingstechniek of beweging, geen enkele mentale bevestiging, ja zelfs geen enkele geestelijke leermeester erin slagen om een duurzame en belangrijke ontspanning van het pantser uit te lokken.

De volgende stap is de erkenning van het feit dat de frustratie, het gevoel van onvolledigheid, op zichzelf een probleem is. Zolang vader, moeder of de maatschappij beschouwd worden als de oorzaak van de problemen die we hebben, zullen we vastzitten aan deze problemen, zelfs als we ons zeer goed bewust zijn van hun bestaan. Zolang het 'de pijn in de rug" of 'die voeten die me doen afzien" ons beheersen, hebben we ons harnas niet als zodanig herkend, nl. als een verdedigingssysteem dat zich tegen onszelf keert. De bevrijding die ontstaat wanneer men zijn harnas opgeeft, heeft niets geheimzinnigs. Het is geen kracht van buitenaf die onze kleine ongelukken, op zich zou nemen. Als de therapeut in mijn spieren begint door te dringen is het belangrijk dat ik bereid ben om toe te geven dat ik weerstand bied: door het simpele feit dit te erkennen kan ik ertoe komen de strijd te voelen die ik met mezelf voer of ik kan gewoon mijn weerstand erkennen.

Tenslotte, als laatste etappe van dit proces van bevrijding van mijn pantser, moet ik een beroep doen op mijn gevoel van onvolledigheid, op mijn pijn en mijn ontevredenheid en ze ontvangen als belangrijke elementen van mijzelf. Nu ik de verantwoordelijkheid van mijn pijn op me neem, accepteer ik hem ook als één van mijn vitale bestanddelen. Het lijkt paradoxaal maar vanaf het moment dat ik werkelijk de houding accepteer die ik niet accepteerde, bevrijd ik me ervan. Een, voorbeeld is : als ik de haat die ik jegens mijn vader voel, accepteer, wordt mijn haat compleet, machtig, en ben ik klaar om andere emoties te beleven. Nu ik mijn vader haat, kan ik hem ook volledig liefhebben. Het is in deze zin dat de pijn die via dit diepe lichaamswerk vrijkomt, zich transformeert : het betreft niet meer louter pijn, maar het is een deel van mijzelf dat ik aanvaard en dat ik opeis, niet slechts als pijn, maar als de verlichting van een oude wonde. Ik bevrijd me van het verleden door het een deel van mezelf te maken.

Tijdens het Postural Integration proces moedigt de therapeut ons aan om volledig voeling te houden met wat er gebeurt door ons de confronteren met onze grenzen en door elk van die delen die ons gehele wezen vormen, op te eisen. In deze context kunnen onze oude pijnlijke ervaringen zich transformeren in nieuwe en bevrijdende belevenissen en kunnen we een bewustzijn ontwikkelen, waarin we het lichaam niet meer behandelen als een voorwerp dat men kan analyseren of manipuleren. In de meeste westerse modellen van het bewustzijn plaatst men het bewustzijn op een plaats "hier", terwijl de voorwerpen "daar" gelegen zijn. De geschiedenis van het bewustzijn beperkt zich dus tot het analyseren volgens criteria die min of meer van elkaar verschillen in hun samenstelling van dingen of gebeurtenissen. Volgens dit model bemerk ik de pijn die ik onderin mijn rug voel als een probleem dat men kan bestuderen, als het resultaat van oorzaken die men eventueel gaat leren begrijpen en vervolgens uitbannen. Maar het probleem berust juist in het feit dat ik de pijn die ik voel ga scheiden van mezelf. Zoals we hierboven hebben gezien : zolang ik die pijn beschouw als iets dat mij vreemd is, zolang bouw ik een pantser op dat me verhindert om werkelijk die pijn te onderzoeken en me ervan te bevrijden.

De bewustzijnsmodellen volgens Zen en Gestalt tonen duidelijk aan dat de ervaring van de bevrijding een proces is dat berust op het feit dat men delen van zichzelf opeist waarvan men is vervreemd. Als ik volledig in contact kom, als ik een deel van mezelf ken en opeis, ben ik me niet meer bewust van een afzonderlijk voorwerp : ik word dit voorwerp. In Zen wordt ik volledig een deel van het voorwerp, ik word de toeschouwer én het voorwerp van beschouwing. Bij Gestalt belicht ik het onbewuste gegeven van mijn ervaring door mijn onderbewustzijn te laten praten.

Op het moment dat de therapeut het goed omwikkelde pantser onderin mijn rug tegenkomt voel ik het contact, herken ik mijn weerstand voor wat zich diep in mij verborgen houdt en tenslotte begin ik mijn rug op te eisen door er mijn aanwezigheid in te schrijven. Precies vanaf dat ogenblik zeg ik tegen mezelf :

"Jack, ik heb pijn. Je moet het wat langzamer aan doen en me alle aandacht geven die ik verdien". Zelfs als hier het gesprek stopt, ben ik reeds begonnen met het ontspannen van het onbewuste verdedigingssysteem dat ik onderin mijn rug heb opgeslagen. Maar het gesprek kan zich ook voortzetten. Niet alleen kan ik al enkele delen van mijn harnas ontspannen, maar ook kan ik er dwars doorheen, verbinding krijgen met die andere aspecten van mezelf die moeten leren om onderling samen te werken en zich de kans moeten geven om te experimenteren met nieuwe bewegingen, nieuwe gevoelens, nieuwe gedachten.

Het is mogelijk om deze manier van zelfbegrip en acceptatie wat technischer te analyseren. Zo kun je de pijn die boven komt wanneer men een oude houding of een oude gewoonte loslaat, zien als een bijzondere gebeurtenis die het zenuwstelsel transformeert. Volgens de meest gangbare uitleg van de aard van pijn (de specificiteitstheorie), brengt een eenvoudige prikkel van buitenaf op de zenuwuiteinden van het spierweefsel een geconditioneerd antwoord mee, dat men ervaart als pijn. Die uitleg houdt echter geen rekening met de bijdrage ter plaatse van het spierweefsel (noch met het geheugen van de spieren in de ervaring van de pijn zelf). Dat wat men ervaart als pijn, hangt niet alleen af van het antwoord van de hersenen (volgens de achtereen volgende, algemene antwoorden van het zenuwstelsel) maar ook van de manier waarop het plaatselijk weefsel de prikkel toestaat om het systeem binnen te dringen. De specificiteitstheorie geeft geen adequate verklaring voor de rol van het pantser en van de bevrijding van dit pantser in de bepaling van de reactie op de prikkel.

Er is echter een interessant alternatief : men kan het zenuwstelsel zien als een systeem dat berust op de wederkerigheid, dat zich transformeert als om het even welk van zijn delen wordt aangedaan door welk ander deel dan ook. De algemene activiteit van het zenuwstelsel wordt dus niet meer alleen door de cortex gecontroleerd : de secundaire systemen spelen een rol. De algemene werking van het centrale zenuwstelsel is een ingewikkelde eenheid van poorten die zich openen en sluiten op het ritme van de prikkels die de plaatselijke ontvangers passeren. Datgene wat ik ondervind op een precieze plaats hangt niet alleen af van het antwoord van de hersenen op een prikkel, maar ook van de manier waarop het weefsel die poorten bewaakt. En zo kan men begrijpen dat de poorten van bepaalde delen van het lichaam "geregeld" worden door bepaalde pijnlijke ervaringen, geregeld door een beschermend harnas dat de spier doet "verharden", evenals het weefsel eromheen.

Volgens de klassieke opvatting is pijn een geconditioneerd antwoord van de hersenen op een externe stimulus, welke ervaren wordt in het spierweefsel. Deze opvatting houdt geen rekening met wat er lokaal gebeurt in het spierweefsel bij pijn. De pijn staat in rechtstreeks verband met de manier waarop het lokale spierweefsel de externe stimulus ontvangt. Deze ervaring wordt bepaald door het geheugen van het spierweefsel. In dit alternatief model functioneert het zenuwstelsel volgens een "systeem van wederkerigheid dat inhoudt dat een verandering in een deel van het systeem het hele systeem beïnvloedt. Het zenuwstelsel wordt beschouwd als een complex geheel van 'poorten" : deze openen en sluiten op het ritme van de stimuli die opgevangen worden door de lokale receptoren.

Als men het pantser beschouwt als een vast en onherstelbaar gegeven dan zou de specificiteitstheorie van de prikkel die een antwoord oproept, het grootste deel van onze vastgeroeste gedragingen kunnen verklaren. De poorten bewaren namelijk hun gewone posities en hun invloed zou altijd dezelfde zijn. En toch, als het gebeurt dat het pantser zachter wordt, ten gevolge van lichamelijk werk naar de diepte, dan lijkt het dat men werkelijk "opnieuw" bepaalde poorten kan "openen" die gesloten waren door zekere ervaringen. Het spierweefsel wordt opnieuw gestimuleerd want de therapeut dringt het verdedigingssysteem van het lichaam binnen. Zo kan de cliënt opnieuw bepaalde herinneringen en gebeurtenissen beleven die gevangen zaten in de spieren. Het lijkt alsof, als men echt bereid is om opnieuw ten volle zijn oude pijnen te ervaren, men een voortdurend proces in werking stelt van oplossing van het pantser, hoe oud of hoe vastgeroest dit ook moge zijn. Daaruit vloeit voort dat de poorten dus niet worden bediend door het pantser en dat zij opnieuw geopend kunnen worden en geschikt zijn voor alle ervaringen die men zal willen integreren.

In deze context lijkt Postural lntegration dus een systematische benaderingswijze, waardoor men de diepe eenheid van zijn eigen innerlijke met zijn uiterlijke verschijningsvormen kan ontdekken.Tegelijkertijd is het een proces dat ons in staat stelt om een evenwichtig niveau te vinden van energetisch opladen en ontladen waardoor wij onze huidige evenals onze vroegere

levenservaringen kunnen contacteren, herkennen en opeisen. Men zou haar ook kunnen beschrijven als een proces dat zich ontwikkelt gedurende tien werketappes (per etappe zijn meerdere sessies nodig), in de loop waarvan ieder deel van het lichaam wordt bevrijd van zijn pantsering en vervolgens geïntegreerd wordt in de hele lichaamsstructuur. In de loop van de zeven eerste etappes worden de benen, het bekken, de borstkas, de armen en het hoofd diepgaand bewerkt en losgemaakt : vervolgens, bij de laatste 3 etappes wordt elk van deze lichaamsdelen zorgvuldig opnieuw gedefinieerd in een harmonieuze relatie met alle andere delen.

Er doet zich iets opmerkelijks voor wanneer het pantser zich begint op te lossen : het spierweefsel wordt aanmerkelijk soepeler, tegelijk steviger, elastischer en kneedbaarder. Men kan voelen hoe deze nieuwe souplesse toegankelijker en werkzamer wordt, zowel over de gehele oppervlakte en in de vezels van het extrinsieke spierstelsel als ook op dieperliggende niveaus, die het inwendige spierstelsel omhullen. Door deze algehele ontspanning ontdekt het lichaam ook nieuwe verhoudingen: brede heupen worden smaller, borstkassen worden groter, lijven worden langer, gezichten ontspannen zich en billen worden steviger.

Het gebeurt dikwijls dat mensen tot 5 cm. groeien en dat hun borstomtrek evenveel vergroot. In diezelfde beweging zal men zijn emoties en ideeën veel soepeler beleven en uitdrukken. Het wordt gemakkelijker te huilen, te roepen, te lachen, te zingen of te zuchten en de ideeën ontsnappen gemakkelijker uit hun kader van gewoonte. Wat de integratiefase betreft, helpt de therapeut de cliënt de ademhaling te stabiliseren, de energie beter te verdelen, de gedachten en de emoties opnieuw te sturen, in één woord, zijn bewegingen te harmoniseren terwijl men er zich meer bewust van wordt.
De persoonlijke ontspanning en de integratie doorheen Postural Integration is een diepgaande ervaring van transformatie die niet zonder problemen en spanningen zal gaan : men heeft het altijd nodig zijn angsten en frustraties te uiten. Maar men zal ze vlugger herkennen, ze directer confronteren en ze gemakkelijker laten gaan.

Copyright voor de tekst:
Jack Painter 1985
International Center for Release and Integration 450, Hillside Avenue
Mill Valley, CA 94941
Verbeterde Nederlandstalige versie: Dirk Marivoet